Deutsch hat Klasse


Niemiecki ma klasę to projekt mający na celu zmianę przestrzeni do nauki języka niemieckiego w szkołach. W tym roku nagrodzono go prestiżowym certyfikatem European Language Label.

O idei i realizacji projektu z Ulrike Würz (UW), dyrektorem działu językowego Instytutu Goethego, oraz Ewą Dorotą Ostaszewską (EDO), koordynatorką projektu, rozmawia Małgorzata Janaszek.

Jak traktujecie Panie tytuł projektu: metaforycznie, czy raczej dosłownie?

EDO: W obu znaczeniach. Chcieliśmy, aby nazwa projektu mówiła, że to, czego on dotyczy, dzieje się w klasie, a jednocześnie nawiązywała do jakości. Niemiecki ma klasę to nowa aranżacja klasy, nowy sposób nauki języka i nowy sposób współpracy, związany z ideami partycypacji.

Powiedzmy zatem coś więcej o tych trzech elementach. Zacznijmy od przestrzeni – dlaczego jest tak ważna w uczeniu się?

EDO: Wychodzimy z założenia, że wygląd sali lekcyjnej ma wpływ na to, jak zorganizowane jest uczenie się i jak wyglądają relacje między uczniami i nauczycielem. Dlatego z naszego punktu widzenia niezwykle istotna jest przestrzeń prospołeczna, czyli taka, która umożliwia komunikację. To nie może być miejsce, w którym wszyscy siedzą do siebie plecami! Potrzebna jest przestrzeń, w której stres i zahamowania związane z mówieniem są minimalizowane.

Druga rzecz to wystrój sal. Klasy często wyglądają tak samo latami: wciąż wiszą te same plakaty i tabele gramatyczne, których nikt nie czyta. W przypadku młodych ludzi, którzy zaczynają patrzeć krytycznie na swoje otoczenie, to się nie sprawdza. Dlatego oprócz zmiany ustawienia sali, ważne jest, aby w klasach pojawiły się prace uczniów, a nie gotowe materiały przyniesione przez nauczyciela. Powoduje to personalizację przestrzeni – uczeń, wchodząc do klasy, wie, że to on coś tutaj zrobił, tu są jego prace, jego zdjęcia.

Jak dobrze zorganizowana przestrzeń wpływa na uczenie się języka?

UW: W projekcie chodzi nam nie tylko o zmianę wystroju sali, ale też o zupełnie inne podejście do używania języka obcego. Klasa to często jedyne miejsce, gdzie możliwe jest zanurzenie się w języku i kulturze danego kraju, dlatego tak ważne jest stworzenie środowiska wspomagającego jej poznanie. Klasa ma stanowić rodzaj symulacji pozwalający wczuć się w życie mieszkańców innej kultury.

EDO: Młodzi ludzie chcą się uczyć czegoś, co ma sens, czegoś, co im się przyda. W projekcie stawiamy na naukę języka, która wynika z potrzeb uczących się: chcę coś powiedzieć i szukam struktury, jak to wyrazić po niemiecku, bez wyjaśniania reguł gramatycznych. Chcemy, aby już na wstępnym etapie uczenia się języka uczniowie nie bali się używać struktur gramatycznych, których nie ma w programie ich klasy. I to się udaje. Używam języka do moich potrzeb, a nie odwrotnie. To całkowicie zmienia stosunek do nauki.

Trzeci element to współpraca. Na czym ona polega?

EDO: Zwracamy uwagę, że to uczniowie są użytkownikami szkoły, a tak naprawdę rzadko kto ich pyta, jak by chcieli, żeby wyglądała szkoła. W projekcie Niemiecki ma klasę to uczniowie wychodzą z inicjatywą aranżacji przestrzeni i zorganizowania całego przedsięwzięcia. Muszą wypracować wspólne stanowisko, przez co uczą się współdziałać i dążyć do kompromisu. Jeśli pomysły są kosztowne, to młodzi mobilizują się do zebrania potrzebnych pieniędzy. Np. organizują kiermasze, na których sprzedają własnoręcznie zrobione produkty – ozdoby choinkowe, wieńce adwentowe. To przynosi bardzo dobre efekty – uczniowie są dumni ze swojej pracy. Po zakończonym projekcie zapraszają do swojej nowej sali innych uczniów, dyrekcję, a nawet władze lokalne i media.

UW: Projekt rzeczywiście uczy współpracy. Bardzo nam zależy, aby poprzez naukę języka młodzi ludzie uczyli się postaw obywatelskich i brali odpowiedzialność za siebie nawzajem i swoje otoczenie. To szczególnie istotne w zmieniającym się świecie, w zmieniającej się Europie.

W pierwszej edycji projektu Niemiecki ma klasę mogły wziąć udział szkoły gimnazjalne. Kolejna edycja, która ruszy jesienią, skierowana będzie do uczniów wszystkich typów szkół: podstawowych, gimnazjów, liceów, techników, szkół zawodowych. Udział w projekcie możliwy jest na zasadach konkursu. Zgłoszenia szkół przyjmowane są do 15 października br. Wszelkie informacje dostępne są na stronie internetowej: www.goethe.de/polska/nmk