Jaka jest wartość szkół dla dorosłych?


Szkoły dla dorosłych są krytykowane, bo ich absolwenci słabo radzą sobie na maturze. Jako andragog z wieloletnim stażem twierdzę: nie to jest najważniejsze!

Głównym kryterium oceny szkół średnich w Polsce, zarówno młodzieżowych, jak i dla dorosłych słuchaczy, są wyniki egzaminów maturalnych ich abiturientów. Bez wątpienia dane statystyczne w prezentowanej formie ukazują szkoły dla dorosłych w niekorzystnym świetle. Mówi się nawet często, że nauczyciele pracujący w placówkach dla dorosłych są bardziej ambitni niż sami słuchacze.

Czy powinniśmy więc oceniać osoby uczące się w szkołach dla dorosłych tylko przez pryzmat egzaminów zewnętrznych? Wiemy przecież, że podstawą kształcenia są odpowiednie umiejętności wejściowe, osiągnięte na poprzednim etapie. MEN – zatwierdzając program kształcenia – zakłada jednak równość umiejętności wejściowych słuchaczy szkół dla dorosłych oraz uczniów szkół młodzieżowych. Co więcej, przy jednakowej podstawie programowej szkoły młodzieżowe mają co najmniej dwa razy więcej godzin lekcyjnych na jej realizację. Czy zatem jest uczciwe stawianie jednakowych wymagań uczniom szkół powszechnych i słuchaczom szkół dla dorosłych, którzy muszą połączyć naukę z pracą zarobkową i obowiązkami rodzinnymi?

Dla mnie nie matura jest najważniejsza. Oczywiście dążę do tego, aby jak najwięcej słuchaczy zmotywować do regularnej nauki przed egzaminami, ale bardziej istotne są jednak inne sukcesy. Jestem dumna, jak widzę zmianę w postawie słuchaczy, zwłaszcza tych w wieku 50+, który rozpoczynając naukę w naszej szkole, twierdzą, że nie będą podchodzić do tablicy, by rozwiązywać zadania, zaś w kolejnych latach jako pierwsi zgłaszają się do odpowiedzi. Wiem, że moja praca jest ważna i potrzebna, gdy słyszę: Już dzwonek? Możemy zostać na następną lekcję? Niesamowite jest również to, że słuchacze kończący szkołę podkreślają, iż czują się bardziej wartościowi.

Niejednokrotnie zdecydowanie większą wartość od osiągniętych efektów kształcenia mają sukcesy wychowawcze. Wiele młodych osób, w przeszłości usuwanych dyscyplinarnie ze szkół młodzieżowych, pod wpływem nauczycieli i starszych kolegów/ koleżanek potrafi dojrzeć, zmienić swoje życie i osiągać sukcesy na miarę własnych możliwości. Słuchacze otwierają się też na świat, np. uczestnicząc w europejskich projektach edukacyjnych. Realizowane przez nasze Centrum przedsięwzięcie IQ Life – Improving the Quality of Lifelong learning in Future Europe dla wielu słuchaczy było pierwszą okazją do współpracy z uczniami innych europejskich szkół.

Same wyniki matur też można oceniać z różnej perspektywy. Pesymiści mówią: Co to za szkoła, w której średnio tylko około 30 proc. słuchaczy zdaje egzaminy maturalne? Ja widzę to inaczej. Według badań GUS z 2015 r., w Polsce w roku szkolnym 2013/2014 w liceach ogólnokształcących dla dorosłych uczyło się ponad 200 tys. słuchaczy, z których ponad 44 tys. ukończyło szkołę. Do egzaminów maturalnych przystąpiło ok. 34 proc. abiturientów, a prawie 5 tys. uzyskało świadectwo dojrzałości. Oznacza to, że ponad 44 tys. osób w jednym roku szkolnym podwyższyło swoje kwalifikacje, nabyło nowe umiejętności, zwiększyło swoje szanse na zatrudnienie, zaś prawie 5 tys. osób otrzymało możliwość kontynuowania nauki w szkołach wyższych. Czy to nie jest sukces?

Warto przeanalizować wszystkie te argumenty, zanim wyrazi się opinię o szkołach dla dorosłych. Pamiętajmy, że zawód nauczyciela to profesja trudna i, niestety, niedoceniana przez dużą część polskiego społeczeństwa oraz decydentów. Gdybym jednak dziś, po prawie 20 latach pracy, miała wybierać raz jeszcze, wybrałabym tak samo. Cieszę się, że jestem nauczycielem i z efektów swojej pracy jestem dumna, niezależnie od wyników matur.

Tekst jest skróconą wersją artykułu opublikowanego na platformie EPALE. Zapraszamy do lektury innych ciekawych tekstów na EPALE: http://ec.europa.eu/epale/pl.

 

ALFABET EDUKACJI DOROSŁYCH – G

GRUNDTVIG

Taką nazwę nosił poprzednik programu Erasmus+ Edukacja dorosłych, realizowany od 2001 r. – najpierw w ramach programu Socrates, a następnie „Uczenie się przez całe życie”. Jego patronem był twórca ruchu uniwersytetów ludowych, duński duchowny, filozof, pedagog i pisarz Mikołaj F.S. Grundtvig (1783-1872).

Głównym zadaniem uniwersytetów ludowych wg koncepcji Grundtviga było przygotowanie młodzieży chłopskiej do aktywnego udziału w życiu społecznym oraz wychowanie skupione na historii i tradycji. Duńskie uniwersytety ludowe stały się przykładem dla wielu krajów i do dzisiaj ruch ten jest szczególnie silny w krajach skandynawskich.