System dualny to nie wszystko


Prawie 30 narodowych agencji programu Erasmus+ pracowało przez trzy lata nad bazą narzędzi ułatwiających współpracę szkół z pracodawcami. Teraz czas, by z tych narzędzi korzystać.

Promowanie kształcenia zawodowego w formie uczenia się w środowisku pracy (Work Based Learning, WBL) jest obecnie jednym z ważniejszych zadań Komisji Europejskiej. Zostało też uznane za priorytet już w ponad połowie krajów europejskich.

WBL zazwyczaj jest kojarzone z kształceniem dualnym. Stosowany w Niemczech model uważany jest za jeden z najbardziej skutecznych w Europie. Jego sukces był możliwy dzięki wieloletniej tradycji współpracy różnych podmiotów oraz odpowiedniej reputacji kształcenia u pracodawcy. Jednak przeniesienie tego modelu do krajów o innej sytuacji prawnej i społecznej nie jest takie proste.

Warto więc pamiętać, że WBL może przybierać wiele różnych form w zależności od lokalnych warunków kulturowych i legislacyjnych. Istnieje sporo rozwiązań pozwalających angażować pracodawców w proces kształcenia zawodowego i osiągać wysokiej jakości efekty. Warto uczyć się od siebie nawzajem i czerpać z tych doświadczeń, które mogą się sprawdzić w naszych warunkach. Warto też obserwować rozwiązania wprowadzane w krajach Europy Centralnej, o podobnych do naszych problemach.

Wydaje się, że dla osiągnięcia odpowiednich efektów kluczową sprawą jest zbudowanie dialogu między najważniejszymi podmiotami działającymi na rynku pracy, takimi jak pracodawcy, partnerzy społeczni, władze oświatowe i regionalne, instytuty badawcze, wreszcie szkoły i przedstawiciele rodziców. Na takim forum powinny być wspólnie ustalane programy kształcenia zawodowego, kwestie finansowe i prawne.

Ważne jest również zapewnienie wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw, które stanowią znakomitą większość wszystkich pracodawców, ale często nie dostrzegają korzyści ze współpracy ze szkołami, nie mają także odpowiednich zasobów.

Dla większości krajów wyzwaniem jest też odbudowa dobrej reputacji kształcenia zawodowego w ogóle, a szczególnie kształcenia u pracodawców. Kształcenie zawodowe w wielu krajach traktowane jest jako gorszy wybór, nawet w Niemczech spada liczba osób nim zainteresowanych. Wciąż pokutuje przekonanie, że po skończeniu studiów młodych ludzi czeka lepsza przyszłość, wyższy status społeczny i zarobki. Tymczasem rynek pracy potrzebuje fachowców o odpowiednich umiejętnościach.

Podniesienie atrakcyjności kształcenia zawodowego wymaga więc wielu kompleksowych działań. Powinny one przede wszystkim zmierzać do zapewnienia wysokiej jakości kształcenia. Nowoczesne wyposażenie pracowni jest ważne, ale trudno je stale unowocześniać. Najnowszy sprzęt zwykle jest w przedsiębiorstwach, toteż warto z nimi współpracować, by nadążać za potrzebami rynku pracy. Konieczna jest też współpraca dla stałego podnoszenia kwalifikacji nauczycieli zawodu i mentorów w firmie.

Niedawno zakończyła się realizacja trzyletniego projektu międzyagencyjnego Work Based Learning and Apprenticeships (Net WBL). Niespotykanie szeroki zasięg partnerstwa (aż 29 narodowych agencji programu Erasmus+) sprawił, że efekty działań mają prawdziwie przekrojowy wymiar. Projekt był okazją do skonfrontowania doświadczeń różnych krajów i grup interesariuszy: szkół zawodowych, przedstawicieli pracodawców, partnerów społecznych, a także decydentów odpowiedzialnych za politykę edukacyjną.

Efektem projektu jest baza narzędzi stworzonych przez wybrane projekty współpracy europejskiej w dziedzinie WBL, które mogą być wykorzystane dla wdrażania kształcenia w środowisku pracy. Przygotowano też raport zawierający aktualną analizę potrzeb w tej dziedzinie. Materiały te dostępne są na stronnach: www.net-wbl.eu oraz www.wbl- -toolkit.eu. Zapraszamy do korzystania!