Wiedza z życia wzięta


W przypadku edukacji sformalizowanej sposoby uznawania i potwierdzania rezultatów są znane i stosowane od wielu pokoleń. W edukacji niesformalizowanej ich wypracowanie też jest możliwe. Polskie uczelnie uczą się tego od najlepszych.

W powszechnym rozumieniu nauka odbywa się w szkole. Cza­sami słyszymy jednak, że to życie kogoś czegoś nauczyło. Znajdu­je to potwierdzenie w teoriach uczenia się – wiedzę i umiejętno­ści czerpiemy z wielu źródeł, nie tylko z edukacji formalnej. To ją uznajemy jednak za najbardziej wiarygodną – bo jest organizo­wana przez instytucje, a sprawdzanie efektów odbywa się według z góry ustalonych reguł. W przypadku, gdy uczymy się poza in­stytucją kształcenia i nie możemy wskazać jednego, profesjonal­nego organizatora tego procesu – wciąż nie jest jasne, kto mógłby sprawdzić efekty takiej „edukacji z życia”. Nie wiemy dokładnie, co ona oznacza i w jaki sposób można przełożyć jej efekty na własną karierę. Czy w ogóle jest to możliwe?

Jednym z praktycznych rozwiązań promujących uczenie się poza szkołą są prace nad tzw. RPL, czyli Recognition of Prior Learning, co w Polsce tłumaczymy jako potwierdzanie efektów uczenia się zdo­bytych poza systemem formalnym. Rewolucyjność RPL polega na tym, że to, czego nauczyliśmy się z własnego doświadczenia, może być wpisane w nasze CV, wykorzystane do awansu zawodowego, zdobycia pracy i wzmocnienia pozycji na rynku pracy.

Jedną z ciekawszych inicjatyw związanych z RPL jest projekt EDUPRO, realizowany przez konsorcjum uczelni z Polski, Wiel­kiej Brytanii i Portugalii przy wsparciu programu Erasmus+. Ce­lem współpracy jest zidentyfikowanie praktyk RPL, stosowanych w uczelniach krajów najwyżej ocenianych w rankingach między­narodowych, oraz przeanalizowanie możliwości wdrożenia tych rozwiązań w uczelniach polskich. Przedsięwzięcie realizują Dol­nośląska Szkoła Wyższa z Wrocławia we współpracy z Uniwersy­tetem Gdańskim, Uniwersytetem w Warwick (Wielka Brytania) i Uniwersytetem Algarve (Portugalia).

Celem projektu ma być opracowanie alternatywnych ścieżek do­stępu do kształcenia wyższego dla grup osób z różnych powodów nieobecnych na uczelniach. Nie chodzi już tylko o dzieci czy se­niorów, ale o osoby, które w tradycyjnym rozumieniu nie spełniają kryteriów przyjęć na uczelnie. Przykłady z krajów UE pokazują, że nawet brak egzaminu maturalnego przestaje być barierą w dostępie do edukacji wyższej dzięki możliwościom stwarzanym przez RPL. Szuka się po prostu innego dowodu na to, że kandydat ma wiedzę porównywalną z poziomem świeżo upieczonego maturzysty, wie­rząc, że może być tak samo dobrym studentem.

Jak pokazują dotychczasowe wyniki projektu EDUPRO, RPL niesie wiele korzyści. Uczących się zachęca do dalszej edukacji, uelastycznia proces kształcenia, obniża koszty edukacji i skraca czas jej trwania, wzmacnia poczucie własnej wartości i pewność siebie, certyfikuje to, czego nauczyliśmy się w życiu społecznym i zawodowym, pomaga w świadomym planowaniu i budowaniu dalszej kariery. Uczelniom pozwala na lepsze zarządzanie zaso­bami przez eliminację dublowania w procesie kształcenia tego, co studenci i tak już wiedzą i co potrafią, wzmacnia rekrutację i re­tencję, zapewnia usługi na rzecz otoczenia. Ewidentne są również korzyści społeczne RPL: aktywne partnerstwa między uczelniami, pracodawcami i instytucjami życia społecznego.