Zrozumieć istotę sporów. Debaty oksfordzkie podczas narodowego kongresu nauki


Większość nauczycieli i wykładowców doświadcza w trakcie swojej pracy dydaktycznej sytuacji, w których część ich podopiecznych, biorąc udział w zajęciach lub przygotowując się do nich samodzielnie – opanowuje jedynie fragment wiedzy dotyczący omawianego zagadnienia, nie rozumiejąc jego istoty. Uczeń sięgający po podręcznik czy student czytający tekst przed ćwiczeniami, pomimo dobrych chęci, bardzo często ogranicza się tylko do zapoznania z podstawowymi faktami i informacjami. Młodzież czyta bez zrozumienia, nie wgłębiając się w istotę problemu, którego sprawa dotyczy. Ten niepokojący mechanizm obserwujemy szczególnie często naukach humanistycznych, w których znana studentom zasada „z.z.z. – zakuć, zdać, zapomnieć” urasta niekiedy do poziomu dogmatu.

Chęć przeciwdziałania temu negatywnemu zjawisku jest jednym z powodów, dla których Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji zdecydowała się bliżej przyjrzeć debatom oksfordzkim. Są one doskonałym narzędziem dydaktycznym, które w rękach przeszkolonego pedagoga może stanowić niezwykle skuteczny oręż do walki z mechanizmem powierzchownej i wybiórczej nauki. Członkowie zespołów biorących udział w debacie oksfordzkiej są w sposób strukturalny zmuszeni do wnikliwego zrozumienia istoty sporu. Dzieje się tak ponieważ każda drużyna przygotowuje się do pojedynku nie wiedząc, czy będzie bronić czy atakować daną tezę. Ta niepewność zajmowanej strony wymusza na uczestnikach zrozumienie argumentów i przygotowanie się do ich prezentacji lub zbijania. Dzięki tej metodzie przemawiający lepiej rozumieją spór, a publiczność może poznać najważniejsze argumenty dotyczące obu stron omawianego problemu.

Praktyki wypracowane przez organizacje pozarządowe wykorzystujące debaty oksfordzkie jako narzędzie dydaktyczne pokazują, że niemal każdy temat jesteśmy w stanie zamienić na tezę, nad którą da się toczyć polemikę. Warto zaznaczyć, że udział w takich dyskusjach, po za bezpośrednią wartością edukacyjną w postaci wzrostu poziomu wiedzy na temat przedmiotu sporu, rozwija w sposób pośredni szereg innych ważnych umiejętności.

Podczas II spotkania programowego Narodowego Kongresu Nauki, odbywającego się w gościnnych murach Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji we współpracy z organizatorami I Akademickich Mistrzostw Polski Debat Oksfordzkich przeprowadzi warsztat z pokazową debatą oksfordzką. Będzie to pierwsza taka dyskusja odbywająca się w ramach Narodowego Kongresu Nauki. Naszym celem jest nie tylko zapoznanie uczestników kongresu z ideą debat, ale również odbycie rzeczowego dyskursu nad jednym z problemów stojących przed polską humanistyką. Teza naszej debaty: „Postęp technologiczny, który nie idzie w parze z refleksją humanistyczną, to większe zagrożenie, niż szansa”, doskonale wpisuje się w ramy programowe kongresu, a sama dyskusja może dostarczyć środowisku akademickiemu wielu nowych punktów widzenia na ten temat.

FRSE jako instytucja zajmuje się badaniem, tworzeniem i implementacją kompleksowych rozwiązań rozwijających nasz system edukacji. Równocześnie szukamy instrumentów, które mogą być odpowiedzią na pojawiające się w naszym systemie niebezpieczne zjawiska. Jestem przekonana, że debaty oksfordzkie są takim instrumentem, a ich umiejętne włączenie do zbioru narzędzi dydaktycznych będących w arsenale nauczycieli i wykładowców znacząco przyczyni się do zwiększenia efektywności naszego nauczania.

Debaty oksfordzkie są stosunkowo nową i niezwykle innowacyjną metodą edukacyjną, która posiada ogromny potencjał. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji będzie uważnie się przyglądać jej rozwojowi współpracując z instytucjami i organizacjami je tworzącymi. Serdecznie zapraszam Państwa do udziału w debatach oksfordzkich organizowanych przez FRSE oraz do samodzielnego ich wykorzystywania we własnej pracy szkolnej lub uniwersyteckiej.

[Autorzy: Aleksandra Ścibich-Kopiec, Anna Salamończyk-Mochel]