Dualny system kształcenia zawodowego dobrą inwestycją w rozwój gospodarczy


Związek Rzemiosła Polskiego, Mazowiecka Izba Rzemiosła i Przedsiębiorczości oraz Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji  zorganizowały wspólnie z Ambasadą Niemiec konferencję „Kształcenie zawodowe w systemie dualnym inwestycją w rozwój gospodarczy”.

W siedzibie Związku Rzemiosła Polskiego dyskutowano między innymi o tym jakie ma zalety i jakie musi spełniać warunki niemiecki i polski system dualny kształcenia zawodowego, jak można jeszcze bardziej zintensyfikować wzajemną współpracę między naszymi krajami i w jaki sposób system dualny może się przyczyniać do zwalczania bezrobocia wśród młodzieży.

Ponad 83 tysiące młodocianych pracowników (nauka w szkole i praktyka w zakładzie pracy) uczy się zawodu w rzemiośle i stanowią oni 85% wszystkich uczniów odbywających naukę w systemie przemiennym. Najpopularniejsze zawody to: fryzjer, mechanik pojazdów samochodowych, piekarz, cukiernik oraz stolarz.

Co istotne, rzemiosło polskie umożliwia kształcenie w zawodach, gdzie trudno zebrać całą klasę (dla samorządów jest to nieopłacalne), jak na przykład złotnik-jubiler, czy betoniarz-zbrojarz. Umożliwia więc kształcenie w zawodach niszowych i daje przewagę konkurencyjną młodzieży. Jako przykład można podać betoniarza-zbrojarza ze statystyk wielopolskiego WUP z 2010, kiedy to wskazano 274 oferty pracy w tym zawodzie i tylko jednego absolwenta (!).

Jak wynika z doświadczeń rzemiosła w Polsce i innych krajach, kształcenie przemienne coraz szerzej postrzegane jest jako właściwy sposób edukacji zawodowej sprzyjającej zatrudnianiu młodzieży. Sprawdza się w dobie kryzysu – ze szczególną ostrością obnażając braki systemu wyłącznie szkolnego.

O ułatwianiu młodym osobom przechodzenia ze szkoły na rynek pracy traktuje Komunikat z Brugii (wydany przez ministrów edukacji z państw UE), gdzie określono uczenie się na stanowisku pracy jako jeden z obszarów wymagających strategicznych działań. Problem ten w ostatnim okresie stał się przedmiotem licznych badań na całym świecie – od Szwecji aż po Australię i Stany Zjednoczone oraz Koreę Południową. Pilotażowo kształcenie dualne wdrożono w Szwecji (ponownie po 40 latach), Irlandii (w budownictwie), a systemowo w Hiszpanii.

O kształceniu dualnym mówią oficjalne dokumenty KE, takie jak komunikat Szanse dla Młodzieży z grudnia 2011 roku (jako część Europejskiego Pakietu Zatrudnieniowego) oraz komunikat z grudnia 2012 r. pn. Wprowadzając młodzież w zatrudnienie, gdzie jest wyraźnie mowa o konieczności angażowania pracodawców w kształcenie młodzieży, m.in. poprzez zachęty finansowe.

Ważnym, w tym kontekście, sygnałem jest Memorandum z Berlina podpisane w dniu 11 grudnia 2012 r. przez siedmiu ministrów edukacji (Niemcy, Grecja, Włochy, Hiszpania, Portugalia, Łotwa, Słowacja). Zdecydowali oni, że będą od 2013 roku działać na rzecz poprawy wizerunku kształcenia zawodowego, wzajemnie się wspierać w modernizacji systemów edukacji zawodowej, i co warto podkreślić stwierdzili, że kształcenie dualne powinno być modelowym rozwiązaniem w całej Europie, dzięki czemu zmniejszy się bezrobocie młodzieży. Niewątpliwie to dobry kierunek także dla Polski.

Dualne kształcenie zawodowe:

  • stanowi dobre przygotowanie młodych ludzi do startu zawodowego;
  • jest źródłem wykwalifikowanych kadr dla mikro i małych zakładów, które en mass stanowią zdecydowaną większość podmiotów na rynku pracy;
  • jest rozwiązaniem wielu problemów gospodarki i rynku pracy;

Edukacja powiązana z nauką w naturalnych warunkach pracy zwiększa szanse dla młodych wkraczających na rynek pracy, ale nie tylko dla nich. Rzemiosło w Polsce i Europie ma potencjał, aby uczestniczyć w tym procesie;

Niezbędne jest wsparcie decydentów, dla prawnego uznania iż zaangażowanie pracodawców powinno wiązać się z pewnymi uprawnieniami dotyczącymi kwestii organizacji procesu – w tej kwestii widoczne są wyraźne sygnały UE, które są wskazówką, w jakim kierunku podążać ze zmianami.

W UE mamy różne rozwiązania – wobec naszych decydentów stawiamy tezę, iż organizacje pracodawców i przedsiębiorcy będą angażować się w odpowiedzialność za edukację zawodową, ale oczekują wyraźnej, prawnie określonej roli w tym procesie.

Organizacje rzemiosła były i są przygotowane do tego, aby podjąć nie tylko dialog, ale i faktyczną odpowiedzialność za kształcenie zawodowe.