I Kongres Polskiej Edukacji


Ponad dwa tysiące osób z całej Polski, ponad pięćdziesięciu prelegentów w siedmiu grupach tematycznych, spotkało się 5 i 6 czerwca na I Kongresie Polskiej Edukacji zorganizowanym przez Instytut Badań Edukacyjnych. Uroczystego otwarcia dokonali Jerzy Buzek, Przewodniczący Parlamentu Europejskiego i Katarzyna Hall, Minister Edukacji Narodowej.

– Jesteśmy w połowie drogi od sztywnego systemu edukacji, nieadekwatnego wobec wymagań współczesnego świata, do elastycznego i dynamicznego, który staje się siłą napędową potrzebnych przemian. Dlatego uważamy, że czas najwyższy, by szeroko dyskutować nad wyzwaniami stojącymi przed edukacją w perspektywie najbliższych dwudziestu lat. Widzimy potrzebę debaty ponad podziałami, która bierze pod uwagę znaczenie edukacji w strategii rozwoju kraju i opiera się na zbadanych faktach. – mówił przed otwarciem Kongresu prof. Michał Federowicz, dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych – Zaprosiliśmy do niej przedstawicieli wszystkich środowisk, dla których edukacja jest ważna: nauczycieli, dyrektorów szkół, badaczy i wykładowców szkół wyższych, polityków, reprezentantów władz samorządowych i wielu instytucji, związkowców i rodziców, ludzi aktywnych w organizacjach pozarządowych.

Debata ministrów edukacji

W ramach sesji plenarnej odbyła się debata ministrów edukacji narodowej, prowadzona przez Jana Wróbla i Marka Zająca, w której udział wzięli: prof. Henryk Samsonowicz – minister w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, Mirosław Handke – minister w rządzie Jerzego Buzka oraz obecna minister Katarzyna Hall. Dyskusja toczyła się wokół trzech pytań: jak matura powinna wyglądać w przyszłości? co z przyszłością gimnazjum? oraz jak należy oceniać szkoły?

Minister Michał Boni podsumowując debatę przedstawił wyzwania edukacyjne w perspektywie 2030 roku. W trakcie swojego wystąpienia postawił 6 pytań, skłaniających do głębszej refleksji:

  • Po co zajmujemy się edukacją w kontekście 2030 r.
  • Jaką role ma do odegrania edukacja?
  • Jak to osiągnąć?
  • Jak egalitarna i elitarna zarazem ma być edukacja?
  • W jakim kierunku powinny zmierzać zmiany edukacyjne?
  • Jaki horyzont czasowy i priorytety, co dalej?

Odpowiadając na te pytania, minister Boni zwrócił uwagę na potrzebę rozwoju kapitału ludzkiego, niezbędnego do budowania gospodarki opartej na konkurencyjności, w której dominującym elementem jest innowacja (z akcentem na „solidarność innowacyjną”). Tylko tą drogą możemy jako społeczeństwo dążyć do podniesienia jakości życia. W edukacji oznacza to szeroką dostępność (edukacja dla każdego), ale także zapewnienie wysokiej jakości, dzięki której będzie możliwe rozwijanie talentów (funkcje elitarne). W tym punkcie minister zwrócił uwagę na wysokie aspiracje młodych Polaków, które, jak pokazują badania, „gubią się” wraz z wiekiem. Ważne także, jak podkreślał, jest dopasowanie edukacji do: cyklów życia (przygotowanie do uczenia się przez całe życie – LLL), zmian gospodarczych, (nowe technologie), zmian demograficznych, a także innego myślenia o edukacji zawodowej. Michał Boni zauważył także, iż konieczne jest obecnie przejście z „boomu ilościowego” w dbałość o jakość edukacji, w której będzie miejsce dla talentów i rozwiązań cyfrowych, ale także szeroka dostępność i możliwości rozwojowe dla ludzi z ponadprzeciętnymi aspiracjami. Na zakończenie swojego wystąpienia minister wyraził potrzebę nowego podejścia do edukacji, które w formie pewnego ruchu społecznego, mogłoby tchnąć entuzjazm do dalszych działań i rozwoju.

W jednym miejscu urzędnik, nauczyciel, związkowiec i rodzic

Kongres to jednak przede wszystkim intensywna praca w grupach roboczych, które pracowały i dyskutowały wokół siedmiu tematów:

  • Prawo każdego ucznia do sukcesu
  • Wspomaganie szkół i nauczycieli w rozwoju
  • Samorządy na rzecz dzieci i rodziców
  • Potrzeby rozwoju kraju i rynku pracy
  • Świat nauki na rzecz edukacji
  • Nowoczesne technologie
  • Zostać liderem w edukacji

Organizatorzy zadbali, by wśród prowadzących panele znaleźli się reprezentanci różnych środowisk: dyrektorzy szkół i nauczyciele z dużych i małych miejscowości, liderzy krajowych i lokalnych projektów edukacyjnych, badacze i pracownicy szkół wyższych, prezydenci i burmistrzowie miast, związkowcy, przedstawiciele organizacji pracodawców.

Jakość i prognozy dla edukacji

Drugi dzień Kongresu poświęcony był na podsumowanie pracy grup tematycznych oraz dyskusje panelowe. Nie ma wątpliwości, że jakość edukacji tworzą nauczyciele. Od jakich uwarunkowań to zależy i jak ich wspomóc rozmawiali dyrektorzy szkół, samorządowcy, związkowcy i przedstawiciel rządu. Natomiast drugi panel poświęcony był demografii, prognozom dotyczącym liczby dzieci i przyszłych uczniów, wynikającym z tego konsekwencjom dla oświaty i uczelni wyższych oraz nauczycieli i samorządów.

Spokojny dialog i minimum powszechnej zgody

Edukacja jest ważna dla wszystkich. Jest gorącym tematem, każdy ma o niej coś do powiedzenia, każdy ma jakiś pogląd. Dyskusja na tematy edukacyjne wywołuje emocje. Niekiedy wydłuża to dochodzenie do właściwych rozwiązań, ale też zwiększa zaangażowanie i poczucie ważności sprawy. Kongres to zaproszenie do spokojnego dialogu, który ma szansę przezwyciężyć słabe strony wielu dotychczasowych dyskusji: postrzeganie edukacji wyrywkowo, łatwe operowanie hasłami bez oparcia w realiach szkoły czy uczelni, rozdzielne traktowanie poszczególnych, powiązanych ze sobą segmentów edukacji.

Świadomość czekających edukację zmian prognozowanych przez demografów, wyniki badań dotyczących zatrudnienia absolwentów i styku edukacji z rynkiem pracy stały się impulsem do podjęcia dyskusji również o perspektywie uczenia się przez całe życie. To temat, który dotyczy nie tylko nauczycieli i dyrektorów szkół, ale także pracowników uczelni wyższych, badaczy i pracodawców.

Raport o stanie edukacji

Kongres to też prezentacja Raportu o stanie edukacji. Społeczeństwo w drodze do wiedzy jako wkładu do debaty społecznej. Przygotowany przez IBE raport po raz pierwszy zbiera w jednym dokumencie wyniki przeprowadzonych w ciągu ostatnich 10–20 lat badań, polskich i międzynarodowych, nad stanem polskiej edukacji. Dzięki temu jest pierwszym tak kompletnym opisem stanu polskiej edukacji. Wśród tematów opisanych w dokumencie są kwestie jakości edukacji, spójności społecznej, dostosowania do rynku pracy, a także wpływu sytuacji demograficznej na szeroko rozumiany system edukacji. Dzięki zestawieniu najnowszych dostępnych danych z danymi historycznymi czytelnik raportu może wyrobić sobie zdanie o skali osiągnięć polskiej oświaty i osób ją tworzących, przede wszystkim uczniów i nauczycieli. Dokument pokazuje również te obszary, które wyznaczają kolejne wyzwania, oraz wskazuje zagadnienia, które wymagają systematycznych badań.

Wiecej szczegółów na temat kongresu oraz materiały do pobrania na stronie.