Lekarze rannych miast


Tytuł projektu: Facing Impact of the Second World War: Urban Design in Contemporary European Cities
Organizator: Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki
Czas realizacji: 2009-2012 r.

W wielu europejskich miastach do dziś są widoczne konsekwencje II wojny światowej. To duże wyzwanie dla urbanistów, którzy przy projektowaniu muszą wykazać się nie tylko znajomością historii, lecz także niezwykłą wrażliwością. Takie kompetencje miały wykształcić kursy intensywne, zrealizowane w Oświęcimiu, Rotterdamie i Dreźnie.

Celem kursów zatytułowanych Facing Impact of the Second World War: Urban Design in Contemporary European Cities było zwrócenie uwagi studentów architektury i projektowania urbanistycznego na potrzebę poznania historii miejsc – szczególnie tych dotkniętych II wojną światową – przed zaprojektowaniem zabudowy. W trakcie zajęć studenci omawiali uwarunkowania społeczne, historię, tradycje, krajobraz oraz inne czynniki, konieczne do uwzględnienia przy projektowaniu. Uczestnikom kursów tłumaczono, jak ważne jest to, by do tematu podejść w sposób kompleksowy: nie tylko zrozumieć potrzeby społeczności lokalnej, jej poglądy i wyznawane wartości, lecz także zaangażować ją do współpracy przy projektowaniu. Przy okazji  uświadamiano studentom, czym jest wspólne europejskie dziedzictwo kulturowe.

Celem pierwszej edycji kursu intensywnego (2009/2010 r.) była integracja urbanistyczna Muzeum Auschwitz-Birkenau i innych pozostałości wojennych (m.in. dawnych zakładów IG Farben) z miastem Oświęcim. W trakcie drugiej edycji (2010/2011 r.) podjęto próbę integracji przestrzeni publicznych centrum Rotterdamu
(w zasięgu Brandlijn, czyli linii ognia), które zostało całkowicie zniszczone w wyniku bombardowania na początku wojny. Przedmiotem studiów podczas trzeciej edycji kursu (2011/2012 r.) było śródmieście Drezna – miasta zbombardowanego w czasie wojny i częściowo odbudowanego w duchu modernizmu, dla którego w późniejszych latach opracowano wiele koncepcji planistycznych. Większości z nich nie zrealizowano lub nie dokończono.

Każda z trzech edycji kursu umożliwiła studentom uzyskanie wiedzy niezbędnej w zarządzaniu środowiskiem zurbanizowanym. Uczestnicy pracowali w międzynarodowych zespołach, a do skomplikowanych analiz i syntez projektowych wykorzystywali nowoczesne narzędzia komputerowe. Techniki pracy próbowano dostosować do potrzeb, umiejętności i przyzwyczajeń studentów – korzystano więc z mediów społecznościowych, tworzono też wspólne bazy danych. W sumie w trzech edycjach przedsięwzięcia wzięło udział 102 studentów i 12 nauczycieli akademickich z czterech uczelni partnerskich.

Efekty przeszły oczekiwania organizatorów. Na uczelniach i w wielu miastach odbyły się prezentacje projektów przygotowanych przez studentów. Informacje o ich działaniach trafiły nie tylko na stronę internetową przedsięwzięcia, ale także na profesjonalne portale architektoniczne. Powstały też prace dyplomowe, w których rozwinięto temat projektu. Wypracowane metody z zakresu analizy, syntezy i publicznej prezentacji wykorzystywane są w kolejnych projektach. Kursy zaprezentowano również jako przykład najlepszej praktyki w trakcie międzynarodowej konferencji dotyczącej programów intensywnych w Bonn w 2012 r.

Od koordynatora :
Kinga Racoń-Leja
zastępca dyrektora Instytutu Projektowania Urbanistycznego Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej

Koordynacja tak dużego projektu wymagała sporego wysiłku i zaangażowania – przedsięwzięcie trwało prawie pięć lat, stało się więc częścią mojego życia. Pomimo ogromnej pracy projekt wspominam bardzo pozytywnie, przede wszystkim dlatego, że otworzył mi ogromne możliwości współpracy międzynarodowej i bardzo wiele mnie nauczył. Z doświadczeń tych korzystam na zajęciach kursowych, a krótkie programy edukacyjne stały się istotnym elementem mojej aktywności dydaktycznej. Projekt zmobilizował mnie również do przygotowania pracy naukowej, habilitacyjnej, która bardzo ściśle wiąże się z tematem przedsięwzięcia.