Polityka senioralna tematem Forum III Wieku


W dniach 7–10 września 2016 r. w Nowym Sączu i Krynicy-Zdroju odbyła się doroczna międzynarodowa konferencja towarzysząca XXVI Forum Ekonomicznemu – Forum III Wieku. Jak co roku wspierana była merytorycznie przez przedstawicieli FRSE.

Celem tego wydarzenia, zainaugurowanego w 2009 r., jest zwrócenie uwagi na wyzwania przed jakimi stoi świat, a w szczególności Europa, w kontekście zachodzących zmian demograficznych związanych ze starzejącym się społeczeństwem. Jego organizatorami są Stowarzyszenie Sądecki Uniwersytet Trzeciego Wieku, Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku oraz Fundacja Europejski Instytut Rozwoju Obywatelskiego.

Podczas Forum odbywały się debaty oraz panele dyskusyjne m.in. na temat polityki senioralnej, srebrnej gospodarki i działalności polonijnych UTW. Ostatniego dnia Forum było również miejsce na warsztaty edukacyjne dla liderów organizacji seniorskich, podczas których zaprezentowano m.in. ofertę programu Erasmus+ Edukacja dorosłych oraz EPALE.

W Forum III Wieku wzięło udział ponad 200 osób z kraju i zagranicy, liderów UTW, innych organizacji seniorskich, a także przedstawicieli rządu, parlamentu, samorządu terytorialnego, instytucji państwowych, środowiska naukowego oraz podmiotów gospodarczych. Obecni byli również przedstawiciele FRSE.

Uroczyste rozpoczęcie Forum III Wieku odbyło się 7 września br. w Miejskim Ośrodku Kultury w Nowym Sączu. Uczestników powitała mec. Wiesława Borczyk, Prezes Ogólnopolskiej Federacji Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku i Prezes Sądeckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Przekazała ona m.in. apel środowiska działającego na rzecz seniorów, skierowany do: uczelni – o wielowymiarowe wsparcie działalności UTW; do samorządów – o rozwijanie inicjatyw z zakresu edukacji seniorów oraz do biznesu – o wzmocnienie tzw. srebrnej gospodarki. Wyzwania dotyczące współpracy z uczelniami zostały spisane w dokumencie końcowym „Stanowisko Forum III Wieku”.

Następnie miało miejsce przemówienie Jarosława Gowina, Wicepremiera, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W swoim wystąpieniu Wicepremier m.in. zapowiedział ogłoszenie w najbliższy piątek (9 września) nowej strategii rozwoju nauki i szkolnictwa wyższego, której jednym z filarów jest „Nauka dla Ciebie” – obejmuje szereg przedsięwzięć i programów, które mają zwiększyć społeczną odpowiedzialność uczelni oraz instytucji naukowych. Jeden z programów ma wspierać Uniwersytety Trzeciego Wieku. Pilotażowa edycja programu ruszy w październiku, a jej budżet wyniesie 4 mln zł (więcej informacji na temat strategii: http://www.nauka.gov.pl/aktualnosci-ministerstwo/nowa-strategia-dla-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego.html).

Wicepremier Jarosław Gowin otrzymał z rąk Prezes Wiesławy Borczyk Honorową Odznakę Sądeckiego UTW. Jednocześnie Wiesława Borczyk, w odpowiedzi na zapowiadaną strategię, zadeklarowała gotowość współpracy środowiska UTW.

Kolejno przemawiali jeszcze pozostali goście honorowi: Jacek Krupa, Marszałek Województwa Małopolskiego; Ryszard Nowak, Prezydent Miasta Nowego Sącza; Marek Pławiak, Starosta Nowosądecki. Swoje przemówienie miał również poseł Władysław Kosiniak-Kamysz, który od lat blisko współpracuje ze środowiskiem UTW i tworzył założenia długofalowej polityki senioralnej.

Następnie miała miejsce debata zatytułowana: „Polityka senioralna wyzwaniem dla Europy. Szanse i bariery starzejącego się społeczeństwa”, w której wzięli udział: Elżbieta Bojanowska, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej;
Wojciech Kaczmarczyk, Pełnomocnik Rządu ds. Społeczeństwa Obywatelskiego i Równego Traktowania; Sylwia Spurek, Zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich; Marek Cytacki, Główny Specjalista w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta; Wioletta Wilimska, Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, Kraków, Wiceprzewodnicząca Małopolskiej Rady ds. Polityki Senioralnej orazAnna Okońska-Walkowicz, Pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa ds. Polityki Senioralnej. Moderatorem debaty była dr hab. Jolanta Perek-Białas, ekspert w zakresie ekonomii i polityki senioralnej.

Gościem specjalnym pierwszego dnia Forum był Leif Hallberg, Honorowy Prezydent Europejskiej Unii Seniorów.

Kolejnego dnia, 8 września, panele dyskusyjne odbywały się w Krynicy-Zdroju. Dwa spośród paneli, poświęcone tematyce senioralnej, były elementem wspólnym Forum Ekonomicznego i Forum III Wieku.

Pierwszy z nich – „Czy ’srebrna gospodarka’ może stanowić szansę rozwoju społecznego i ekonomicznego regionów? Priorytety w strategii starzejącego się społeczeństwa” moderowany był przez mec. Wiesławę Borczyk. Dyskusję panelistów rozpoczął gość honorowy, Prezydent Międzynarodowej Federacji Uniwersytetów Trzeciego Wieku – AIUTA, prof. Francois Vellas, z Uniwersytetu w Tuluzie, który nakreślił wyzwania dla gospodarki w dobie starzejącego się społeczeństwa.

Uczestnicy panelu (Joanna Augustynowska, Posłanka Sejmu RP; Wojciech Kozak, Wicemarszałek Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego; Grzegorz Lot, Wiceprezes Zarządu, TAURON Sprzedaż Sp. z o. o.; Janusz Marszałek, Prezes Polskiej Unii Seniorów Wiceprezes Europejskiej Unii Seniorów; Dariusz Rostkowski, Doradca, Departamentu Edukacji i Wydawnictw NBP; Marzena Rudnicka, Prezes Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej) dyskutowali o wyzwaniach, ale również ogromnych możliwościach rozwoju nowych rynków i miejsc pracy, jakie niesie ze sobą starzenie się społeczeństwa w Polsce i w Europie.

 

Można podsumować, że całej dyskusji przyświecała myśl: „wczorajszymi narzędziami nie rozwiążemy dzisiejszych problemów”. Z istotniejszych i ciekawszych wątków dyskusji warto wymienić następujące:

  • Długofalowa polityka senioralna zmniejsza ryzyko wykluczania osób starszych ze społeczeństwa.
  • Istotne jest, aby państwo wyznaczało kierunki rozwoju polityki senioralnej, a gospodarka odpowiadała na potrzeby konsumentów-seniorów.
  • Istnieje potrzeba zapewniania seniorom edukacji konsumenckiej, w tym finansowej – niedostateczna edukacja w tym zakresie naraża osoby starsze na bycie ofiarami nieuczciwych praktyk.
  • Do czynników wykluczających seniorów należą również: bariery architektoniczne, transportowe i cyfrowe.
  • Narastającym problemem jest wyludnianie się terenów wiejskich i migracja ludzi młodych, co prowadzi do tego, że mamy do czynienia z dużymi skupiskami seniorów pozostawionych bez opieki osób bliskich.

Drugi panel – „Senior – obywatel. Jak wykorzystać potencjał i aktywność seniorów dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego” poprowadziła Małgorzata Stanowska, Dyrektor Lubelskiego UTW, Wiceprezes Międzynarodowej Federacji Uniwersytetów Trzeciego Wieku – AIUTA. Tematem panelu były przeszkody i rozwiązania na poziomie lokalnym, krajowym i europejskim sprzyjające aktywizacji seniorów. Uczestnikami panelu byli:

Róża Thun, Europosłanka Parlamentu Europejskiego; Barbara Fustochenko, Rektor UTW przy ZS „Polska Macierz Szkolna” na Białorusi; Leif Hallberg, Wiceprezydent Europejskiej Unii Seniorów; Wojciech Kaczmarczyk, Pełnomocnik Rządu ds. Społeczeństwa Obywatelskiego i Równego Traktowania; Józef Lassota, Poseł Sejmu RP; Alina Respondek, FRSE; Michał Szczerba, Poseł, Wiceprzewodniczący Komisji Polityki Senioralnej; Małgorzata Zwiercan, Poseł Sejmu RP.

W ramach panelu jego uczestnicy akcentowali potrzebę wykorzystywania potencjału i doświadczenia osób starszych – w miejscu pracy i w społeczeństwie lokalnym, a także o konieczności budowania sojuszy i partnerstw na rzecz jak najlepszego korzystania z wiedzy, doświadczenia, energii, potrzeby bycia użytecznym i czasu osób dojrzałych. Mówiono również o potrzebie tworzenia bardziej elastycznych systemów emerytalnych i zmniejszania obciążeń podatkowych dla pracodawców zatrudniających osoby starsze. Panel był również okazją do zaprezentowania, przez min. Wojciecha Kaczmarczyka, założeń programu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego http://www.spoleczenstwoobywatelskie.gov.pl/program-rozwoju-spoleczenstwa-obywatelskiego.
Minister Kaczmarczyk wskazał też na główne bariery rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

Obrady panelu zakończyło uroczyste wręczenie Wielkiej Karty UTW Prezes Wiesławie Borczyk przez Prezydenta Międzynarodowej Federacji Uniwersytetów Trzeciego Wieku – AIUTA, prof. Francois Vellas.

9 września sesja plenarna Forum III Wieku odbyła się w Miasteczku Galicyjskim w Nowym Sączu. Tego dnia, w ramach pierwszego panelu przedstawiciele polonijnych UTW z Białorusi, Litwy, Ukrainy i Austrii prezentowali działalność swoich organizacji. Następnie, w ramach drugiego panelu, odbyła się ciekawa dyskusja na temat charakteru i funkcji mediów adresowanych do seniorów oraz działalności i roli rad seniorów. Jej uczestnikami byli: Barbara Szafraniec, Przewodnicząca Ogólnopolskiego Porozumienia o Współpracy Rad Seniorów; Ewa Piłat, Pełnomocnik Rektora UJ ds. Jagiellońskiego UTW; Małgorzata Nitek, Z-ca Redaktora Naczelnego „Dziennika Polskiego”; Łukasz Salwarowski, Redaktor Naczelny „Głosu Seniora”; Sylwia Grzesiak-Ambroży, Urząd Marszałkowski Woj. Małopolskiego.

Następnie przedstawiciele Centrum Edukacji Prawnej z siedzibą w Poznaniu zaprezentowali ogólnopolski program edukacji prawnej dla seniorów.

Na koniec tej sesji doszło do podpisania Porozumienia pomiędzy Ogólnopolskim Porozumieniem o Współpracy Rad Seniorów i Ogólnopolską Federacją Stowarzyszeń UTW. Główne założenia zawiązanej współpracy to: propagowanie idei rad oraz informowanie o ich działalności; współpraca z władzami wszystkich szczebli; prowadzenie szkoleń i wydarzeń dot. działalności rad.

Po części planarnej organizatorzy przewidzieli cztery warsztaty edukacyjne. W ramach jednego z nich pracownicy Zespołu Edukacja Dorosłych (Alina Respondek, Karolina Milczarek i Michał Chodniewicz) zaprezentowali ofertę programu Erasmus+ dla UTW i służyli konsultacjami ponad 50 zainteresowanym tym tematem uczestnikom Forum III Wieku. Z kolei przedstawiciele Krajowego Biura EPALE (Anna Pokrzywnicka i Michał Łużak) przeprowadzili równoległe dwa warsztaty komputerowe na temat platformy dla uczestników Forum. W czasie trwania Forum pracownicy obu zespołów służyli informacjami na temat obsługiwanych przez nich inicjatyw, a dla wszystkich uczestników spotkania były dostępne materiały informacyjne.

Patronat Honorowy nad wydarzeniem objęli Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Rzecznik Praw Obywatelskich, Pełnomocnik Rządu ds. Społeczeństwa Obywatelskiego i Równego Traktowania, Marszałek Województwa Małopolskiego oraz Prezydent Miasta Nowego Sącza i Starosta Nowosądecki.

Więcej informacji na temat Forum można znaleźć pod adresami: http://www.forumtrzeciegowieku.pl/
http://www.federacjautw.pl/