Program Erasmus w roku 2010/2011


Komisja Europejska opublikowała dziś nowe dane na temat liczby studentów, pracowników dydaktycznych i innych pracowników wyższych uczelni, którzy wzięli udział w programie Erasmus w roku akademickim 2010/2011. 231 410 europejskich studentów i 42 813 pracowników uczelni wyższych otrzymało w ramach programu Erasmus wsparcie finansowe na wyjazdy za granicę związane ze studiami, praktykami zawodowymi, nauczaniem lub szkoleniami. 

Erasmus umożliwia studentom uczelni wyższych spędzenie od 3 do 12 miesięcy w innym kraju europejskim – w celu studiowania albo odbycia stażu w przedsiębiorstwie lub innej organizacji. Z programu Erasmus może korzystać każdy student zapisany do instytucji szkolnictwa wyższego w jednym z 33 państw uczestniczących w tym programie (państwa członkowskie UE, Chorwacja, Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Turcja oraz, począwszy od roku akademickiego 2011/2012, Szwajcaria). Studenci mogą również korzystać ze wsparcia w przypadku krótkoterminowego kształcenia w ramach wyższego szkolnictwa zawodowego. 

Nowy rekord: ponad 230 tys. studentów Erasmusa 

Od chwili powstania programu liczba studentów korzystających z dotacji Erasmusa stale wzrasta. W roku 2009/2010 liczba ta po raz pierwszy przekroczyła 200 tys., a 231 410 studentów, którzy wyjechali za granicę, aby studiować lub szkolić się w roku 2010/2011, stanowi nowy rekord oraz roczny wzrost o 8,5% w stosunku do poprzedniego roku (odpowiednik rocznego wzrostu w roku 2009/2010 wyniósł 7,4%).

Liczba studentów Erasmusa rocznie w latach od 1987/1988 do 2010/2011

Czołówka krajów uczestniczących w Erasmusie

Największą łączną liczbę studentów i osób odbywających staże (36 183) wysłała Hiszpania, wyprzedzając Francję (31 747) i Niemcy (30 274).

Hiszpania była również najchętniej odwiedzanym krajem (37 432 przyjeżdżających studentów), przed Francją (27 721) i Niemcami (24 734). Wielka Brytania gościła dwa razy więcej studentów (24 474), niż ich wysłała (12 833). Większość krajów wysłała więcej studentów, niż ich gościła. Największą równowagę między studentami przyjeżdżającymi i wyjeżdżającymi odnotowano w Słowenii, a w dalszej kolejności w Austrii, Holandii i Luksemburgu.

Na wymianę, studentów wysłało 3 041 instytucji szkolnictwa wyższego, czyli o 6,6% więcej niż w poprzednim roku akademickim.

Średnia miesięczna wysokość stypendiów unijnych spadło z 254 euro w roku 2009/2010 do 250 euro w roku 2010/2011. Umożliwiło to skorzystanie ze stypendium większej liczbie studentów niż w poprzednim roku akademickim. Na powyższym wykresie przedstawiono miesięczne przeciętne stypendium dla studentów wyjeżdżających z poszczególnych krajów. Maksymalny poziom miesięcznego stypendium dla studenta w każdym kraju ustala Komisja. Dokładne określenie wysokości stypendium w każdym przypadku należy do agencji krajowych i instytucji szkolnictwa wyższego, które zarządzają programem. 

Aby wziąć udział w wymianie w ramach programu Erasmus w roku 2010/2011, dodatkowe fundusze otrzymało 254 studentów o specjalnych potrzebach (niepełnosprawnych), w porównaniu z 257 studentami w roku akademickim 2009/2010.

Wzrost liczby studentów Erasmusa o 7,2%

Erasmus oferuje studentom możliwość odbycia części studiów w zagranicznej instytucji szkolnictwa wyższego w okresie od 3 do 12 miesięcy.

Spośród 231 410 studentów Erasmusa za granicę na studia wyjechało 190 498 osób, co stanowi wzrost o 7,2% w porównaniu z rokiem 2009/2010. Liczba osób wyjeżdżających za granicę na studia zmniejszyła się w 3 krajach (w Luksemburgu, na Węgrzech i Polsce), natomiast w 16 państwach odnotowano wzrost powyżej średniej. W kategoriach względnych największy wzrost w porównaniu z rokiem 2009/2010 odnotowano w Chorwacji (96,6%), w Liechtensteinie (84,2%) i na Cyprze (25,1%). 

Na studia najwięcej studentów wysłała Hiszpania (31 427), wyprzedzając Francję (25 789) i Niemcy (25 178). Hiszpania pozostaje także najbardziej popularnym krajem przyjmującym, goszczącym 30 580 studentów Erasmusa (+4.3%); za nią plasuje się Francja (23 173, +5,2%) i Niemcy (19 120, +6,6%). 

Studenci wyjeżdżali za granicę na studia średnio na nieco ponad 6,4 miesiąca, a przeciętne stypendium wynosiło 226 euro (w porównaniu z 230 euro w poprzednim roku).

Wśród studentów Erasmusa największym powodzeniem cieszyły się nauki społeczne, biznes i prawo (34,7%), następnie kierunki humanistyczne i artystyczne (31,5%) oraz inżynieria, technologia produkcji i budownictwo (12,6%).

Wzrost o 15% liczby praktyk zawodowych w ramach programu Erasmus

Od 2007 r. program daje studentom możliwość wyjazdu za granicę w celu zdobycia doświadczenia w przedsiębiorstwach lub innych organizacjach. W roku 2010/2011 co szósty student Erasmusa – 40 912 spośród 231 410 – wybrał tę opcję, co stanowi wzrost o 15,1% w porównaniu z rokiem poprzednim. Średni czas trwania stażu wynosił 4,3 miesiąca, a studenci otrzymywali przeciętną miesięczną dotację unijną w wysokości 366 euro (spadek z 386 euro w roku akademickim 2009/2010).

Tak jak w ostatnich latach w ramach programu Erasmus na staże najwięcej studentów wysłała Francja (5 958, co stanowi 14,6%), przed Niemcami (5 096, 12,5%) i Hiszpanią (4 756, 11,6%). Najpopularniejszym krajem oferującym praktyki w ramach Erasmusa była Wielka Brytania, goszcząca 6 970 studentów (17%), następnie Hiszpania (6 852, 16,7%) i Niemcy (5 614, 13,7%).

Aby wspierać praktyki zawodowe za granicą, instytucja szkolnictwa wyższego może utworzyć konsorcjum na rzecz staży. Konsorcja te obejmują instytucje szkolnictwa wyższego i inne organizacje, takie jak przedsiębiorstwa lub stowarzyszenia. W roku 2010-2011, w 13 krajach utworzono około 74 konsorcjów na rzecz staży. Konsorcja na rzecz staży znalazły możliwości odbycia stażu dla ponad 14% praktykantów.

Największa grupa studentów odbywających staże w ramach programu Erasmus studiowała nauki społeczne, biznes i prawo (26,6%), kierunki humanistyczne i artystyczne (17,1%), które miały największy udział w poprzednim roku akademickim, a także rolnictwo i weterynarię (15,4%) – liczba tych studentów wzrosła ośmiokrotnie w porównaniu z poprzednim rokiem.

Ilu jest studentów wyższych uczelni (ze studiów licencjackich i magisterskich) w krajach uczestniczących w programie Erasmus? Ilu z nich spędziło część lub całość swoich studiów za granicą w roku 2010/2011?

W roku 2010/2011 spośród ogólnej liczby studentów wynoszącej ponad 22,5 mln w 32 krajach uczestniczących, około 1% otrzymało stypendia Erasmusa1

Przy założeniu, że średni czas trwania studiów w instytucjach szkolnictwa wyższego wynosi 4-5 lat (studia licencjackie i magisterskie), szacuje się, że około 4,5% wszystkich europejskich studentów na pewnym etapie studiów wyższych otrzymało stypendia Erasmusa. Spośród nich − 67% na poziomie licencjackim, 28% na poziomie magisterskim, 1% na poziomie doktoranckim oraz 4% w ramach kształcenia krótkoterminowego. Ogółem około 10% studentów spędziło lub spędza część lub całość studiów za granicą z pomocą programu Erasmus lub innych środków publicznych i prywatnych.

Podczas spotkania w Bukareszcie w dniach 26-27 kwietnia 2012 r. (IP/12/394) ministrowie odpowiedzialni za szkolnictwo wyższe przyjęli bolońską strategię mobilności, która zakłada, że do 2020 r. 20% europejskich absolwentów szkół wyższych będzie miało za sobą część studiów za granicą, zgodnie z europejskim poziomem odniesienia dla mobilności w ramach kształcenia wyższego, przyjętym w listopadzie 2011 r. 

Intensywne kursy językowe w ramach programu Erasmus

Erasmus oferuje wyspecjalizowane kursy języków UE, które są mniej powszechne i rzadziej nauczane, aby pomóc studentom przygotować się do studiów lub staży zawodowych za granicą. Kursy organizowane są w krajach, w których języki te są oficjalnie używane. Nie są one oferowane w przypadku najczęściej nauczanych języków, takich jak angielski, niemiecki, francuski i hiszpański (kastylijski).

Od rozpoczęcia intensywnych kursów językowych w ramach programu Erasmus ich liczba znacznie wzrosła. W roku 2010/2011 w 24 krajach zorganizowano około 392 kursów (361 w poprzednim roku: +8,6%) dla 5 872 studentów Erasmusa (+9%).

Najpopularniejszymi krajami, gdzie można było uczyć się języków, były Włochy, Belgia (język flamandzki) i Portugalia. Największa część przyjeżdżających studentów uczestniczących w kursach językowych pochodziła ze Słowenii; (stanowili oni 18,9% wszystkich studentów Erasmusa) Islandii (13,9%) i Estonii (12,7%).

Mobilność pracowników w ramach programu Erasmus (działalność dydaktyczna i szkolenie pracowników)

Erasmus umożliwia wyjazd za granicę również pracownikom dydaktycznym uczelni wyższych oraz osobom zatrudnionym w firmach prywatnych w celu nauczania przez okres od jednego dnia do sześciu tygodni. Pracownicy akademiccy i nieakademiccy uczelni wyższych mogą także odbywać szkolenie za granicą przez okres od pięciu dni do sześciu tygodni.

W roku akademickim 2010/2011 ze środków Erasmusa współfinansowano 42 813 wymian pracowników instytucji szkolnictwa wyższego niebędących pracownikami dydaktycznymi w celu nauczania lub odbycia szkolenia za granicą. Stanowi to roczny wzrost o 13,3%, co oznacza znacznie większy procent niż w roku poprzednim (3,8%). 

Najwięcej pracowników pochodziło z Polski (5 210), Hiszpanii
(4 506) i Niemiec (3 674). Głównymi krajami przyjmującymi były: Hiszpania (4 304), Niemcy (4 195) i Włochy (3 703). Liczba wymian pracowników wyjeżdżających i przyjeżdżających jest z reguły bardziej zrównoważona niż w przypadku wymiany studentów. 

51,2% pracowników uczestniczących w programie Erasmus w roku 2010/2011 stanowili mężczyźni. Aby uczestniczyć w wymianie w ramach Erasmusa, 13 pracowników o szczególnych potrzebach otrzymało dodatkowe fundusze (w porównaniu z pięciorgiem w poprzednim roku). Średni czas trwania takiej wymiany wynosił 5,7 dnia, a przeciętna dotacja – oprócz normalnej płacy – 662 euro (672 euro w roku 2009/2010).

Łącznie w programie wymian pracowników wzięły udział 2 254 instytucje szkolnictwa wyższego, co oznacza wzrost o 4,6% w porównaniu z rokiem poprzednim.

Liczba zajęć dydaktycznych wykazuje znaczny wzrost

Liczba osób korzystających ze wsparcia dla ich działalności dydaktycznej w ramach Erasmusa stale rośnie i od czasu wprowadzenia tego programu w roku 1997/1998 sfinansowano ponad 300 tys. wymian pracowników. Spośród 42 813 wymian pracowników, którym udzielono wsparcia w roku 2010/2011, 31 617 dotyczyło działalności dydaktycznej (+8,9% w stosunku do roku poprzedniego). 

Około 355 osób wyjeżdżających w celu prowadzenia zajęć dydaktycznych to pracownicy przedsiębiorstw, którzy zostali zaproszeni, aby prowadzić zajęcia w instytucjach szkolnictwa wyższego w innych krajach europejskich (+37% w porównaniu z rokiem poprzednim).

Głównymi krajami wysyłającymi były: Polska (3 376 osób prowadzących zajęcia dydaktyczne), Hiszpania (3 272) i Niemcy (3 006). Tak jak w latach poprzednich najpopularniejszymi krajami goszczącymi takich pracowników były Niemcy (3 059), Hiszpania (3 017) i Włochy (2 859).

Najbardziej mobilni pracownicy dydaktyczni reprezentowali następujące dziedziny: kierunki humanistyczne i artystyczne (30,5%); nauki społeczne, biznes i prawo (22,6%); inżynierię, technologię produkcji i budownictwo (13,7%). Średnio uczyli oni za granicą 5,6 dnia: odnotowano niewielki, lecz stały spadek w porównaniu z rokiem 2000/2001, kiedy średnia ta wynosiła 6,9 dnia. Przeciętna dotacja na jedną osobę prowadzącą zajęcia dydaktyczne – oprócz normalnej płacy – wynosiła 645 euro, co oznacza niewielki spadek w stosunku do roku poprzedniego (654 euro). 

Szkolenie personelu nadal zyskuje na popularności

Od czasu wprowadzenia w 2007 r. wsparcia dla szkoleń pracowników odnotowano gwałtowny wzrost ich popularności. Spośród 42 813 wymian personelu współfinansowanych w roku 2010/2011 liczba osób biorących udział w szkoleniach wyniosła 11 196 (+28% w stosunku do roku poprzedniego). Takie wymiany dotyczą zarówno pracowników akademickich, jak i nieakademickich, w tym pracujących w administracji i usługach pomocniczych.

W roku 2010/2011 szkolenia w zagranicznych przedsiębiorstwach odbyło 2 728 pracowników szkolnictwa wyższego (+48.6% w stosunku do roku poprzedniego).

W celu szkolenia największą liczbę personelu wysłała Polska (1 834), następnie Hiszpania (1 234) i Finlandia (782). Hiszpania cieszyła się też największą popularnością jako kraj przyjmujący, wyprzedzając Niemcy i (1 136) i Wielką Brytanię (1 121).

Szkolenia personelu trwały przeciętnie 6,2 dnia. W szkoleniach tych brało udział więcej kobiet niż mężczyzn (68%), natomiast tylko 42,1% kobiet prowadziło zajęcia dydaktyczne.

Liczba intensywnych programów w ramach Erasmusa nadal rośnie

Erasmus oferuje pracownikom dydaktycznym i studentom możliwość spotkania się w ramach kursów tematycznych trwających od dziesięciu dni do sześciu tygodni. UE finansuje organizowanie tzw. intensywnych programów, pokrywając koszty podróży i pobytu uczestników.

Krajami organizującymi najwięcej takich programów były Włochy (51 kursów, 12,6% łącznej liczby kursów), Niemcy (38) i Francja (32). Największą popularnością cieszyły się takie dziedziny, jak nauki społeczne, biznes i prawo (26%) oraz nauki ścisłe, inżynieria, technologia produkcji i budownictwo (18%). Kursy matematyki i informatyki oraz kierunki humanistyczne i artystyczne stanowiły po 15%. Średni okres trwania kursu wynosił nieco ponad 12 dni.

W roku 2010/2011 w ramach Erasmusa zorganizowano 404 intensywne programy (384 w poprzednim roku). Uczestniczyło w nich 13 963 studentów (zarówno zagranicznych, jak i krajowych, +10,7%) i 5 010 nauczycieli (+14,4 %).

Projekty współpracy uczelni uczestniczących w Erasmusie

W ramach programu Erasmus wspierana jest również modernizacja europejskiego szkolnictwa wyższego poprzez finansowanie wspólnych projektów. Projekty te, które trwają przez okres do trzech lat, mają na celu zachęcanie do reform politycznych poprzez międzynarodową współpracę między instytucjami szkolnictwa wyższego i innymi zainteresowanymi stronami. Wnioski są składane jednorazowo w każdym roku kalendarzowym. Na projekty te przeznacza się około 20 mln euro rocznie.

Wiele projektów finansowanych z tej części programu Erasmus doprowadziło do istotnych zmian w polityce. Przykładowo europejski system transferu i akumulacji punktów (ECTS) pierwotnie był projektem Erasmusa, po czym stał się ważnym narzędziem wspierania mobilności, który jest obecnie wykorzystywany w całej Europie. ECTS umożliwia przyznawanie punktów za każdą część programu studiów na podstawie nakładu pracy włożonej przez studenta w celu osiągnięcia określonych efektów nauki. Ułatwia to studentom gromadzenie punktów zdobytych w różnych programach i upraszcza uznawanie przez uczelnię macierzystą okresów studiów odbytych za granicą.

Liczba wniosków o wsparcie dla projektów współpracy uniwersyteckiej wzrasta z każdym rokiem. W roku 2011 przedłożono około 197 wniosków (194 w 2010 r.). Z tego do sfinansowania zostało wybranych 69, co oznacza średni wskaźnik pozytywnego rozpatrzenia wniosków w wysokości 35%. Największą liczbę wniosków złożyła Wielka Brytania (29), a następnie Finlandia (21) i Belgia (21), Włochy (18) i Hiszpania (16). Pod względem zaakceptowanych wniosków najskuteczniejsza okazała się Wielka Brytania, która otrzymała wsparcie dla 17 projektów.