Projekty centralne – po co i dla kogo?


Tworzenie sojuszy na rzecz wiedzy czy umiejętności sektorowych, organizacja ogólnoeuropejskich imprez sportowych oraz współpraca na rzecz budowania potencjału uczelni wyższych – to domena akcji centralnych programu Erasmus+.

Projekty w akcjach centralnych to ponadnarodowe działania odpowiadające na potrzeby całej Unii Europejskiej w obszarze edukacji i szkoleń. Te potrzeby, cele i priorytety opisano w oficjalnych dokumentach Komisji Europejskiej, takich jak zalecenia i rezolucje Rady Europejskiej, plany działań, deklaracje i strategia Europa 2020. W przypadku akcji centralnych Erasmus+ jest  bezpośrednim narzędziem prowadzącym do osiągania celów strategicznych UE. Składane wnioski muszą być adekwatne do polityki UE – to pierwsza istotna różnica między projektami  zdecentralizowanymi i centralnymi.

Drugą różnicą jest miejsce składania wniosku. Akcje centralne są wdrażane i zarządzane przez Agencję Wykonawczą ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA) oraz bezpośrednio przez Komisję Europejską w Brukseli. Zaproszenia do składania wniosków oraz cała dokumentacja dotycząca projektów centralnych znajduje się tylko na stronie internetowej EACEA. To do niej należy kierować wnioski, ona też jest odpowiedzialna za cały cykl życia projektu.

Trzecim wyróżnikiem jest sposób finansowania.Budżet programu Erasmus+ w okresie 2014–2020 to ponad 14,7 mld euro. Większość środków przeznaczona jest na realizację akcji  zdecentralizowanych, zarządzanych przez narodowe agencje. W akcjach centralnych mamy do dyspozycji tylko kilkadziesiąt milionów euro (w tym niewiele ponad 15 mln euro w akcji 2 – Sojusze na rzecz wiedzy i Sojusze na rzecz umiejętności sektorowych, ponad 9 mln euro na budowanie potencjału w dziedzinie młodzieży, prawie 12 mln euro w akcji Jean Monnet i niemal 17 mln w akcji Sport).

Czwartą różnicą jest inna rola Narodowej Agencji Programu Erasmus+. Ma ona za zadanie przede wszystkim wspierać informacyjnie polskich beneficjentów, organizując spotkania szkoleniowe i konsultacyjne. Dwa z nich odbyły się w październiku. Pierwsze dotyczyło projektów realizowanych w ramach programu Erasmus+ Sport. Przedstawiono wówczas unijne priorytety w zakresie sportu, takie jak: walka z dopingiem, równouprawnienie, rozwój dwutorowej kariery sportowców oraz promowanie zdrowego stylu życia. Drugie spotkanie – poświęcone wszystkim akcjom centralnym – koncentrowało się na unijnej polityce, roli programów edukacyjnych oraz międzynarodowym aspekcie projektów realizowanych w ramach programu Erasmus+. W obu wydarzeniach wzięło udział w sumie ponad 160 osób.

Akcje centralne są realizowane od pierwszej edycji programów edukacyjnych Unii Europejskiej. W programie „Uczenie się przez całe życie” w latach 2007–2012 polskie instytucje wzięły udział w 592 projektach, których budżet wyniósł 223,7 mln euro. Niestety tylko 29 naszych instytucji pełniło rolę liderów projektu. Pozostaje mieć nadzieję, że w perspektywie 2014–2020 projekty centralne staną się obiektem większego zainteresowania instytucji z Polski, które nie będą bały się brać na siebie roli inicjatorów i liderów.

Tadeusz Wojciechowski
Zespół Upowszechniania Rezultatów i Analiz Programowych FRSE