Rozwijanie współpracy pomiędzy kształceniem zawodowym, szkolnictwem wyższym i uczeniem się dorosłych


Czy edukacja zawodowa może być atrakcyjna? W jaki sposób zacieśnić współpracę pomiędzy szkołami zawodowymi a uczelniami wyższymi? Jak zaangażować pracodawców w proces edukacji i wspierać nauczanie dorosłych? – na te oraz inne pytania 23 września 2011 roku próbowali odpowiedzieć polscy i zagraniczni eksperci w dziedzinie szkolnictwa wyższego, kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych. Dyskusję podjęli w ramach konferencji „Rozwijanie współpracy pomiędzy kształceniem zawodowym, szkolnictwem wyższym i uczeniem się dorosłych w odpowiedzi na wyzwania uczenia się przez całe życie”.

Konferencję otworzyli przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej, Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Komisji Europejskiej. Są to instytucje, które współpracowały przy organizacji całego wydarzenia.

– Idea uczenia się przez całe życie staje się w dzisiejszym świecie jedyną rozsądną ideą – mówił Zbigniew Marciniak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, który w imieniu minister Barbary Kudryckiej powitał zebranych gości. Zapewniał, że dla jego ministerstwa ta konferencja ma ogromne znaczenie. – Potrzebujemy zmian w systemie edukacji. Musimy podejmować coraz więcej działań na rzecz tego, żeby ludzie posiadali lepsze kwalifikacje – stwierdził Marciniak.

Pozostali prelegenci otwierający konferencję, wśród których byli Joao Delgado, przedstawiciel Komisji Europejskiej, Jacek Falkowski z Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Mirosław Marczewski, dyrektor generalny FRSE, również podkreślali, że zawsze warto dyskutować na temat edukacji zawodowej, nauczania dorosłych oraz uczenia się przez całe życie.

Drugim etapem spotkania było przemówienie wprowadzające. Wygłosił je Richard Lewis były przewodniczący Międzynarodowej Sieci Agencji Zapewniania Jakości w Szkolnictwie Wyższym INQAAHE. Swoim wystąpieniem starał się pobudzić uczestników do dyskusji, która nastąpiła podczas warsztatów.

– Potrzebna jest komunikacja pomiędzy uniwersytetami a instytucjami świata zewnętrznego – mówił Richard Lewis i dodał, że w krajach wysoko rozwiniętych standardem jest sprawdzanie jak radzą sobie magistranci poszczególnych uczelni. – Rozmawia się z nimi i pyta czy mają pracę oraz jak radzą sobie w życiu zawodowym. Lewis stwierdził, że dzięki tego typu praktykom można przystosować szkolnictwo wyższe do potrzeb rynku pracy. – Dlaczego edukacja wyższa ma się różnić od szkolenia zawodowego? – pytał prowokacyjnie. To pytanie towarzyszyło uczestnikom do momentu zakończenia konferencji. Próbowali znaleźć wszystkie za i przeciw.

 

Konferencja "Rozwijanie współpracy pomiędzy kształceniem zawodowym, szkolnictwem wyższym i uczeniem się dorosłych w odpowiedzi na wyzwania uczenia się przez całe życie."

 

Po jego przemówieniu odbyły się trzy wykłady, których zadaniem było wprowadzenie uczestników w tematykę warsztatów. Podczas nich o kooperacji warszawskich szkół zawodowych z uczelniami wyższymi opowiadała Mieczysława Nowotniak, zastępca dyrektora Biura Edukacji Miasta Stołecznego Warszawy. Natomiast Barbara Holler z Austriackiego Centrum Wymiany Akademickiej OEAD zwróciła uwagę na to w jaki sposób podnieść jakość kształcenia zawodowego, a Raimo Vuorinen, koordynator projektu Europejska Sieć Całożyciowego Poradnictwa Zawodowego ELGPN, podkreślał rolę jaką pełni doradztwo zawodowe w systemie uczenia się przez całe życie.

Kolejnym etapem były warsztaty. Trwały ponad trzy godziny i jak twierdzili uczestnicy był to zbyt krótki czas na przedyskutowanie wszystkich ważnych kwestii. Zostały utworzone dwie grupy. Każda z nich miała do omówienia inny temat.

Jeden z warsztatów poświęcony był zagadnieniu: „Współpraca: IVET- HEIs, kształcenie zawodowe- szkolnictwo wyższe”. Prezentacje związane z tym tematem przedstawiło pięć osób. Isabelle Le Mouillour z CEDEFOP podczas prezentacji pod tytułem: „Jasne ramy kwalifikacji, systemy akredytacji oraz walidacji dla drożności edukacji oraz kształcenia i szkolenia zawodowego” opowiadała w jaki sposób ujednolicić system uznawania i potwierdzania kwalifikacji oraz czy można stworzyć taki system, w którym certyfikaty i tytuły naukowe zdobyte w jednej instytucji czy kraju mogą być uznawane w innych. Podkreślała, że odpowiedzią są Europejskie Ramy Kwalifikacji. – W Europie mamy różne systemy nauczania. Dlatego trzeba wypracować mechanizmy przenikalności – przekonywała słuchaczy Le Mouillour. Tytuły innych prezentacji to:

  1. „Aspekty praktyczne zapewnienia komplementarności systemów (ECTS, ECVET) ”, dr Tomasz Saryusz-Wolski z Centrum Kształcenia Międzynarodowego Politechniki Łódzkiej,
  2. „Szanse i zagrożenia dla drożności pomiędzy kształceniem i szkoleniem zawodowym a szkolnictwem wyższym na przykładzie austriackim”, Karin Luomi-Messerer z 3 s research laboratory w Austrii,
  3. „Uczestnik, doradca, konsument: rola partnerów społecznych w tzw. trójkącie wiedzy- kształcenie zawodowe, szkolnictwo wyższe i rynek pracy w Niemczech”, Berthold Hubers z Federalnego Instytutu Kształcenia Zawodowego BIBB,
  4. „Potrzeba ustawicznego rozwoju zawodowego pracowników sektora budownictwa – wyrównanie szans na europejskim rynku pracy”, Barbara Pużańska i Maciej Siemątkowski z Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa.

Ostatnia prezentacja zasługuje na szczególną uwagę. Maciej Siemiątkowski przedstawił bowiem rozwiązanie, które może być wykorzystywane jako przykład na to w jaki sposób uatrakcyjnić szkolenie zawodowe.

– Naszym celem było podniesienie jakości szkoleń zawodowych na poziomie krajowym i europejskim – tłumaczył Siemiątkowski. Później przedstawił sposób w jaki PZPB zorganizował szkolenia. Pozyskano do tego polskich i zagranicznych partnerów, którzy aktywnie działają w sektorze budownictwa. Wśród nich byli między innymi: CIOB (Chartered Institute of Building w Wielkiej Brytanii) oraz PBCP (Polish British Construction Partnership). Jak podkreślał Maciej Siemiątkowski szkolenia miały uzupełnić wiedzę przyszłych pracowników budownictwa. – Zidentyfikowaliśmy braki w edukacji ludzi wyszkolonych do wykonywania ośmiu zawodów, takich jak: murarz, stolarz czy elektryk – opowiadał. Zrobiono to przy pomocy szkoleń teoretycznych i praktycznych. Odbywały się one w Polsce i poza jej granicami, na przykład w Portugalii. – Mamy nadzieję, że ten projekt będzie długofalowo wykorzystywany w procesie usprawnienia edukacji zawodowej w naszym kraju – podsumował swoje wystąpienie Siemiątkowski.

Druga grupa warsztatowa zajmowała się następującym tematem: „CVET- HEIs, ustawiczne kształcenie zawodowe- szkolnictwo wyższe”. W ramach tego zagadnienia zostały wygłoszone następujące przemówienia:

  1. „Czy uczenie się przez całe życie jest niezbędne do osiągnięcia sukcesu na rynku pracy? Sytuacja w roku 2011”, Michael Ryan z Gecko Programmes w Wielkiej Brytanii,
  2. „Edukacja jako narzędzie kształtowania i bieżącego korygowania całościowej ścieżki aktywności zawodowej”, prof. Marek Góra ze Szkoły Głównej Handlowej,
  3. „Prezentacja projektu Engineering observatory on Competence-based Curricula for job Enhancement (Ecce) ”, Clementina Marinoni z Fondazione Poltecnico di Milano, Włochy,
  4. „Walidacja kwalifikacji uzyskanych na drodze nieformalnej i pozaformalnej”, dr Agnieszka Chłoń-Domińczak z Instytutu Badań Edukacyjnych,
  5. „Poradnictwo w ramach uczenia się przez całe życie- od strategii do praktyki; poradnictwo zawodowe bez barier”, dr Tibor Bors Borbley- Pecze, doradca Węgierskiego Krajowego Biura na rzecz Rozwoju Zatrudnienia,
  6. „Dualne programy nauczania: wkład w innowacyjność kształcenia zawodowego i szkolnictwa wyższego”, Klaus Fahle, dyrektor Narodowej Agencji przy Federalnym Instytucie Kształcenia Zawodowego BIBB z Niemiec.

W tej grupie na szczególną uwagę zasługuje ostatnie z wymienionych wystąpień. Klaus Fahle pokazał bowiem jak w praktyce może wyglądać współpraca szkół zawodowych, wyższych i pracodawców. Dualny system kształcenia został wprowadzony w Niemczech w latach 80. Jest to równoczesne kształcenie zawodowe w zakładzie pracy oraz w szkole zawodowej. Osoby powyżej 19. roku życia mają też do wyboru kontynuowanie nauki w ramach systemu szkolnictwa wyższego, na przykład na uniwersytecie. – Jest to atrakcyjne zarówno dla pracodawców, jak i studentów – zapewniał Fahle. Poinformował również, że w jego kraju w ten projekt jest zaangażowanych ponad 25 tys. firm. Liczba studentów stale wzrasta. W 2010 roku było ich 50 tys., a w 2011 roku o 10 tys. więcej. – Tego typu współpraca pomaga lepiej się rozumieć i znaleźć wspólny język – przekonywał Klaus Fahle.

– Najważniejsze, że na podstawie przykładów z różnych krajów widzimy, iż edukację da się uzupełnić i rozwijać przy pomocy odpowiednio zacieśnionej współpracy z konkretnymi partnerami – stwierdził pod koniec warsztatowych dyskusji Joao Delgado.

Warsztaty zostały dodatkowo podsumowane przez specjalnie wyznaczonych sprawozdawców, którymi byli dr Marek Polak, dyrektor Centrum Współpracy Międzynarodowej z Politechniki Warszawskiej, Joanna Basztura, program Leonardo da Vinci, przedstawicielka Komisji Europejskiej oraz prof. Andrzej Kwaśniewski, sekretarz generalny Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Wszyscy jednogłośnie twierdzili, że rozwijanie współpracy pomiędzy kształceniem zawodowym, szkolnictwem wyższym oraz instytucjami uczącymi dorosłych to idea, którą należy realizować. Instytucje biorące udział w nauczaniu powinny zacieśnić współpracę, dostosować się do rynku pracy i stworzyć elastyczny system, który pomoże uczyć się przez całe życie.