Sukces w glottodydaktyce


W dniach 20-22 czerwca 2013 r. na Uniwersytecie Warszawskim odbyła się międzynarodowa konferencja naukowo-dydaktyczna Sukces w glottodydaktyce. Wydarzenie to zorganizowały Instytut Germanistyki i Instytut Romanistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Konferencja, jak zauważyli sami organizatorzy, miała wymiar symboliczny. Po raz pierwszy odbyła się bowiem w nowym gmachu Wydziału Neofilologii. Po raz pierwszy także debata dotyczyła tak obiecującej, różnorodnej i prowokującej do refleksji problematyki: sukcesu w nauczaniu/uczeniu się języków obcych.

W skład komitetu organizacyjnego weszli: prof. UW dr hab. Jolanta Zając, dr Anna Jaroszewska, dr Beata Karpeta-Peć, dr Radosław Kucharczyk, dr Maciej Smuk, dr Joanna Sobańska-Jędrych, dr Krystyna Szymankiewicz, dr Marta Torenc. Komitet naukowy zaszczycili następujący profesorowie: Elżbieta Zawadzka-Bartnik, Halina Grzmil-Tylutki, Katarzyna Karpińska-Szaj, Kazimiera Myczko, Sebastian Piotrowski, Marian Szczodrowski, Halina Widła, Krystyna Wróblewska-Pawlak, Jolanta Zając. Konferencję objęła patronatem honorowym prof. dr hab. Marta Kicińska-Habior, prorektor UW ds. studentów i jakości kształcenia, a partnerami wydarzenia byli: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji oraz Biuro Edukacji Urzędu m.st. Warszawy. Czasopismo „Języki Obce w Szkole” udzieliło patronatu medialnego.

Konferencję otworzyli: JM rektor UW, prof. dr hab. Marta Kicińska-Habior, prodziekan Wydziału Neofilologii, dr Marta Torenc oraz dyrektorzy: Instytutu Romanistyki dr hab. Ewa Pilecka i Instytutu Germanistyki prof. dr hab. Robert Małecki. Wykład inauguracyjny Uczenie się „wspierane nauczycielem” w teorii i praktyce glottodydaktycznej wygłosiła prof. UW dr hab. Jolanta Zając. To bogate wprowadzenie w tematykę sympozjum uwypukliło złożoność pojęcia sukcesu w perspektywie ucznia (znaczenia jego savoir-apprendre – kompetencji uczenia się w osobistym wymiarze celów rozwijania językowych kompetencji komunikacyjnych i kompetencji ogólnych), ale ze wsparciem nauczyciela, którego rolą jest kreowanie sytuacji dialogu dydaktycznego. Nie bez kozery prelegentka nazwała nauczyciela języków obcych mediatorem kognitywnym. To właśnie dzięki jego interwencjom uczeń może rozwijać kompetencje na miarę swojego stylu poznawczego, odkrywać i rozwijać umiejętność uczenia się przez całe życie.

W ciągu trzech dni konferencji wykłady plenarne wygłosili goście z zagranicy: prof. Klaus Börge Boeckmann z Uniwersytetu Wiedeńskiego (wykład w języku niemieckim na temat Sukcesu na lekcji języka obcego z perspektywy teoretyka i praktyka) oraz dr Frederikos Valetopulos z Uniwersytetu w Poitiers (wykład w języku francuskim na temat Reprezentacji uczuć w podręcznikach do nauki języka francuskiego jako obcego). Wykład w języku niemieckim wygłosiła także prof. Camilla Badstübner-Kizik (Sukces na lekcji języka obcego na przykładzie filmów). Profesor Elżbieta Zawadzka-Bartnik dokonała analizy pojęcia sukcesu wynikającego z różnorodnego rozumienia tego terminu w ujęciu neoliberalnym i humanistycznym.

Pobudzający do refleksji wykład na temat rozwoju glottodydaktyki jako nauki w odniesieniu do profesjonalizmu nauczyciela języka obcego przedstawiła prof. Maria Dakowska. Natomiast prof. Halina Widła w wykładzie pt. Mierzalne wykładniki sukcesu – operacjonalizacja zmiennych zwróciła uwagę na trudności metodologiczne związane z definiowaniem pojęć oraz sposobami badania sukcesu w glottodydaktyce. Profesor Katarzyna Karpińska-Szaj podjęła ważny temat edukacji językowej uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, wskazując na potencjał językowy i terapeutyczny nauki języków obcych. Tematyka wykładów planarnych ukazała wielowymiarowość pojęcia sukcesu w glottodydaktyce w ujęciu badawczym i praktycznym. W czasie konferencji przedstawiono także kilkadziesiąt referatów w sekcjach podzielonych na następujące obszary tematyczne:

  • Sukces z perspektywy ucznia: grupy wiekowe;
  • Sukces z perspektywy ucznia: szczególne potrzeby edukacyjne/kompetencje ucznia;
  • Sukces z perspektywy nauczyciela: rozwój zawodowy i praktyka dydaktyczna;
  • Sukces z perspektywy nauczyciela: kształcenie i rozwój zawodowy;
  • Sukces a formy nauczania;
  • Sukces a materiały i pomoce dydaktyczne;
  • Sukces w nauczaniu dwujęzycznym;
  • Sukces a komunikacyjne formy nauczania.

Obradom towarzyszyły warsztaty: Kreatywność językowa ucznia języka obcego, prowadzony przez prof. UAM dr hab. Marzenę Blachowską-Szmigiel oraz Język niemiecki jako obcy z perspektywy nauczycielki i moderatorki o ogólnopolskim programie promującym naukę języka niemieckiego „Deutsch-Wagen-Tour”, który poprowadziła Bogumiła Manek. Trzy kolejne warsztaty przygotowane przez FRSE objęły prezentację programu eTwinning jako możliwości współpracy nauczycieli języków obcych z wykorzystaniem technologii informacjo-komunikacyjnych (Gracjana Więckowska), doskonalenia zawodowego w ramach europejskich programów i projektów edukacyjnych (Małgorzata Janaszek i Michał Sosnowski), sukcesu w nauczaniu gramatyki języka niemieckiego (dr Joanna Szczęk i Marcelina Kałasznik) oraz otwartych form pracy w glottodydaktycznym atelier w teorii i praktyce (dr Beata Karpeta-Peć).

Warsztaty cieszyły się dużym zainteresowaniem nauczycieli języków obcych. Nauczyciele oraz uczestnicy konferencji wzięli także udział w panelu dyskusyjnym: 2015 – rokiem zmian w systemie oceniania osiągnięć uczniów organizowanym przez redakcję „Języków Obcych w Szkole”. W panelu wzięli udział dr Magdalena Szpotowicz, koordynator zespołu tworzącego podstawę programową dla języków obcych nowożytnych, dr Marcin Smolik, kierownik Wydziału Sprawdzianu i Egzaminów z Zakresu Kształcenia Ogólnego w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, Ludmiła Stopińska, kierownik Zespołu Języków Obcych w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Dyskusję wzbudziło przede wszystkim wprowadzenie od 2015 r. sprawdzianu z języka obcego po szóstej klasie szkoły podstawowej oraz nowa forma pisemnego egzaminu maturalnego. Panel dostarczył wiele informacji statystycznych, a także wymiany poglądów na temat przystawalności proponowanych testów do Europejskiego systemu opisu kształcenia językowego i podstawy programowej.

Równolegle do panelu dyskusyjnego uczestnicy konferencji mogli wysłuchać wystąpienia Jolanty Urbanikowej, pełnomocnik rektora UW ds. realizacji procesu bolońskiego i organizacji nauczania języków obcych. Prelegentka przedstawiła dane na temat kształcenia językowego na Uniwersytecie Warszawskim oraz zwróciła uwagę na internacjonalizację badań i praktykę nauki języków obcych.

Bogaty pod względem naukowym i warsztatowym program uświetniły wydarzenia kulturalne m.in. koncert śpiewającej lingwistki Justyny Bacz, której przy fortepianie towarzyszył Mariusz Dubrawski.

Ogromny wysiłek i serdeczność komitetu organizacyjnego, oprawa artystyczna, a przede wszystkim wartość naukowa konferencji z pewnością są miło wspominane przez jej uczestników.

Autorka relacji: dr hab. Katarzyna Karpińska-Szaj, prof. UAM

„Języki obce w szkole”