Europass – dokumenty na całe życie!


Słysząc Europass, wielu z nas myśli: „Następne dokumenty do wypełnienia!”. Warto jednak pamiętać, że nie są to zwykłe dokumenty aplikacyjne. U podstaw Europassu leży bardzo ważna idea: uczymy się nie tylko w szkołach, ale też w codziennym życiu

Każdy z nas wie, że nie tylko świadectwa i dyplomy są potwierdzeniem wiedzy i umiejętności. Zdajemy sobie sprawę, że również czytanie książek i samodzielne rozwijanie zainteresowań czy pasji znacząco rozwija nasze zasoby edukacyjne. Tworząc curriculum vitae, często stajemy przed wyzwaniami: ale jak to potwierdzić? Gdzie to wpisać? Zazwyczaj wrzucamy takie informacje do sekcji Inne albo Zainteresowania.

W dokumentach Europass (które sami wypełniamy) jest bardzo dużo miejsca na aktywności niemieszczące się w standardowych rubrykach Wykształcenie czy Doświadczenie zawodowe, a dzięki specyficznej konstrukcji dokumentów dane te są bardzo dobrze widoczne. Jest to o tyle ważne, że w andragogice (i w ogóle w naukach humanistycznych i społecznych) od lat przyjmuje się, iż aktywności edukacyjne można podzielić na trzy jakościowo różne subobszary (Malewski 2010, s. 21), zaproponowane przez Philipa H. Coombsa i jego zespół (Coombs, Prosser, Ahmed 1973). Wyszczególnili oni edukację formalną, pozaformalną i nieformalną.

Edukacja formalna jest zinstytucjonalizowaną, hierarchicznie ułożoną strukturą. Edukacja pozaformalna to inne (występujące poza strukturą) aktywności, które są mniej lub bardziej zorganizowane, mają określone cele, efekty, czasem metody i najczęściej stanowią odpowiedź na bieżące potrzeby społeczeństwa

czy różnych grup społecznych i/ lub środowisk (Coombs, Ahmed i in., 1974, s. 8). Do tej grupy zaliczamy m.in. wszelkie kursy, szkolenia, warsztaty. Prawdziwie całożyciowym procesem jest natomiast edukacja nieformalna – w tym procesie jednostka nabywa postawy, wartości, umiejętności i wiedzę dzięki wpływom środowiska: rodziny, lektur, środków masowego przekazu (Coombs, Ahmed i in. 1974). Aktywności te są mocno zakorzenione w codzienności, ale z uwagi na brak formalnych ram (np. ustalonych celów, efektów, sposobów organizacji) jednocześnie bardzo trudne do uchwycenia, opisania lub zbadania. Często w procesie rekrutacji trudno jest je uchwycić – czy to przez natłok danych (działy Doświadczenie zawodowe i Edukacja), czy to dlatego, że w standardowym CV nie ma przestrzeni na wytłumaczenie, w jakich sytuacjach przekonaliśmy się, iż mamy przykładowo wysokie kompetencje komunikacyjne.

W CV Europass istnieje zaś wiele możliwości podkreślenia właśnie tego obszaru edukacji. W dziale Umiejętności znajdują się bowiem rubryki Umiejętności komunikacyjne, organizacyjne, zawodowe, cyfrowe i Inne. W każdej z nich jest miejsce na informację, w jaki sposób te umiejętności zostały zdobyte. Oczywiście możemy wykazać tu swoje doświadczenia zawodowe czy potwierdzenia z obszaru edukacji formalnej i pozaformalnej. Jednak możemy też jak najbardziej uwzględnić doświadczenia nieformalne: zorganizowanie Zlotu Potteromaniaków albo złożenie trzech projektów do budżetu partycypacyjnego.

Podobnie jest w dokumencie Europass – Paszport Językowy, gdzie w sekcji Doświadczenia językowe i interkulturalne można wpisać m.in. używanie języków obcych w pracy, w życiu codziennym, w trakcie podróży zagranicznych. Warto, by z tej opcji skorzystały osoby, które z różnych powodów nie podchodziły do egzaminów certyfikujących, ale język obcy znają i w rozmaitych sytuacjach się nim posługiwały. Mam wrażenie, że w obecnych czasach, gdy każdy kredencjał się liczy, także nasze aktywności pozazawodowe mogą być ogromnym atutem na rynku pracy.

Europass to jednak nie tylko dokumenty, które wypełniamy samodzielnie (Europass – Curriculum Vitae i Europass – Paszport Językowy). Portfolio uzupełniają Europass – Suplement do Dyplomu Szkoły Wyższej, Europass – suplementy potwierdzające kwalifikacje zawodowe (Europass – Suplement do Dyplomu Potwierdzającego Kwalifikacje Zawodowe i Europass – Suplement do Dyplomu Mistrzowskiego lub Świadectwa Czeladniczego) i wreszcie Europass – Mobilność. Wielu studentów traktuje suplement jako mało istotny dodatek do dyplomu magisterskiego bądź licencjackiego. Tymczasem właśnie ten dokument jest niezmiernie ważny, jeśli chcemy pracować albo kontynuować naukę za granicą.

Po pierwsze, dzięki niemu pracodawca widzi, jakie przedmioty zaliczyliśmy podczas studiów oraz jaki poziom wiedzy, umiejętności i kompetencji osiągnęliśmy. Po drugie zaś, choć suplement nie uprawnia do formalnego uznania dyplomu (trzeba samodzielnie rozpocząć tę procedurę), pozwala zarówno pracodawcy, jak i władzom uczelni czy szkoły porównać kwalifikacje osoby przyjeżdżającej z tymi, które są przyznawane w danym kraju.

Podobnie zresztą działają suplementy potwierdzające kwalifikacje zawodowe. Po zdaniu odpowiednich egzaminów (nie dodatkowych) wymaganych w toku kształcenia zawodowego można otrzymać takie dokumenty w języku polskim, a na życzenie – również w języku angielskim. Suplementy mają potwierdzać kwalifikacje nabyte w drodze edukacji formalnej i są dostosowane do Europejskich Ram Kwalifikacji. Z kolei dokument Europass – Mobilność służy do potwierdzenia europejskich ścieżek kształcenia, czyli praktyk zawodowych, wolontariatu oraz studiów w ramach programów wymiany. Wszystkie te aktywności są niezmiernie istotne z perspektywy rozwoju zawodowego, a wspomniany dokument jest tak skonstruowany, że zawiera najważniejsze dla przyszłego pracodawcy punkty: cel i czas trwania oraz zakres obowiązków wykonywanych w czasie wyjazdu. O dokument ten może się starać każdy, kto po 1 stycznia 2005 r. wyjechał za granicę w ramach wyjazdu zorganizowanego (będącego wynikiem podpisania umowy między instytucją krajową a zagraniczną instytucją przyjmującą).

Z punktu widzenia osoby zajmującej się wspomaganiem rozwoju innych ludzi zauważam jeszcze jeden atut całego projektu. Zazwyczaj zaczynamy tworzyć dokumenty aplikacyjne, kiedy pojawia się myśl o zmianie albo podjęciu pracy. Wtedy też wiele osób gorączkowo zastanawia się, co umieścić w dokumentach, i poszukuje wszystkich „papierów” (dyplomów, certyfikatów, zaświadczeń), które wypełnią CV.

Można jednak inaczej! Europass pozwala na ustawiczną pracę nad dokumentami: zarówno CV, jak i Paszport Językowy wypełniamy online, po czym zatwierdzamy zmiany, wysyłamy całość do chmury lub na adres e-mail albo zapisujemy na komputerze. W razie potrzeby wracamy do dokumentu, dopisujemy nowe kwalifikacje i przekazujemy CV potencjalnemu pracodawcy. Gdzie chcemy i kiedy chcemy! Wystarczy połączenie z internetem, by nawet na wakacjach zarządzać swoją karierą. Nigdy nie wiemy, kiedy otworzą się przed nami nowe możliwości zawodowe. A ponieważ, jak mówią niektórzy, szczęście to okazja plus przygotowanie – pomóżmy sobie! Przygotujmy dokumenty aplikacyjne, aby jednym kliknięciem wysłać je potem do serwisów EURES, MONSTER, XING bądź do wybranego pracodawcy. W całej Europie dokumenty te wypełniło już ponad 100 mln osób i chociaż wymaga to nakładu pracy i czasu, głęboko wierzę, że warto! •