Instrument dla montażysty


Z montażystą jest jak z muzykiem – nie da się stworzyć gotowego przepisu na sukces. Rozwojowi talentu sprzyjają jednak godziny spędzone przy instrumencie. Dla montażysty jest nim materiał filmowy, na którym może ćwiczyć. Dostarczy go projekt słynnej łódzkiej filmówki

Celem przedsięwzięcia pod nazwą „Open innovative resources for filmmaking education and training” jest stworzenie internetowej platformy z materiałami do kształcenia. Skorzystają z niej głównie montażyści filmowi, ale nie tylko – bez wiedzy o montażu trudno wyobrazić sobie choćby studenta reżyserii. W partnerstwo, realizowane od 2018 roku w ramach programu Erasmus+ Szkolnictwo wyższe, zaangażowały się – oprócz Szkoły Filmowej w Łodzi – trzy uczelnie artystyczne z: Bratysławy, Pragi i Zagrzebia.

Jak zacząć montować scenę?

Jak narodził się pomysł stworzenia platformy, wyjaśnia prof. dr hab. Milenia Fiedler, nowa rektor Szkoły Filmowej w Łodzi, która była odpowiedzialna za montaż m.in. w takich filmach, jak „Katyń” (reż. Andrzej Wajda), „Weiser” (reż. Wojciech Marczewski) czy „Dziewczyna z szafy” (reż. Bodo Kox). Jako dydaktyk doskonale wie, co trapi młodych ludzi stawiających pierwsze kroki w sztuce montażu i ich nauczycieli.

– To brak odpowiedniego materiału – stwierdza. – I choć najpopularniejsza odpowiedź na pytanie studenta: „Jak zacząć montować scenę?” brzmi: „to zależy”, rozwój warsztatu montażysty nie jest możliwy bez długich godzin pracy przy materiale filmowym – dodaje.
Obecne źródła pozyskiwania tego swoistego surowca dla studentów montażu są dalekie od ideału.

– Weźmy na przykład materiały kręcone w szkołach filmowych, między innymi do etiud – zawierają mnóstwo niedoskonałości, jak to pierwsze próby twórcze. Owszem, część pracy montażysty to próba ich ukrycia w gotowym dziele, ale jego energia nie może się koncentrować wyłącznie na takim tuszowaniu. Montażysta współuczestniczy między innymi w tworzeniu nastroju filmu czy w budowaniu postaci – opowiada prof. Milenia Fiedler.

Cztery wymiary sztuki

Autorzy projektu zdecydowali się wziąć pod uwagę cztery aspekty istotne dla sztuki montażu, ale planują dokładanie kolejnych tematów do swojej platformy. Szkoła z Łodzi już przygotowała materiał do ćwiczeń z problematyki przestrzeni w filmie, praska uczelnia – ze znaczenia czasu dla fabuły. Pozostałym partnerom w projekcie zostały zagadnienia związane z punktem widzenia oraz ze stylem wizualnym. Platforma zostanie uruchomiona, gdy będą opracowane wszystkie cztery aspekty montażu.

Częścią projektu jest też cykl międzynarodowych warsztatów. W ich trakcie studenci i wykładowcy wypróbowują stworzone przez siebie materiały, które znajdą się na platformie internetowej. – Nasz łódzki temat to fragmenty nakręcone w abstrakcyjnej przestrzeni na czarnym tle. Z parą aktorów przedstawionych w różnych sytuacjach i działaniach – opowiada Dagna Kidoń z Działu Współpracy z Zagranicą Szkoły Filmowej w Łodzi. – Mamy też czerwoną kulę, poruszającą się w tej przestrzeni. Zwykle to przestrzeń jest podporządkowana opowieści, a u nas to montażysta może wykreować opowieści, budując przestrzeń: jako labirynt, przestronne komnaty czy symboliczne pejzaże. Z tych samych ujęć można ułożyć historie o szukaniu wyjścia z pułapki, o pościgu, o spotkaniu – dodaje.

Dla odmiany partnerzy z Pragi oparli swój rozdział na konkretnym pomyśle. Ich fragmenty
do ćwiczeń ze znaczenia czasu w filmie nawiązują do historii pierwszego zabiegu transplantacji serca w Czechach. Użytkownicy platformy będą mogli pokazywać w montażu czas, który biegnie jak szalony – gdy zwłoka w czynności medycznej oznacza śmierć. Albo gdy te same sekundy dłużą się niczym wieczność – dla córki czekającej na szpitalnym korytarzu na operowaną matkę.

Internetowa platforma będzie miała charakter darmowy i otwarty. Możliwość wykorzystywania dostępnych na niej materiałów zyskają więc również tak zwani youtuberzy. O ile będzie im odpowiadał poziom ćwiczeń – są one adresowane głównie do przyszłych artystów…

*Istotą projektu, realizowanego w ramach Partnerstwa strategicznego w sektorze szkolnictwa wyższego, dofinansowanego z programu Erasmus+, jest udoskonalenie metod kształcenia w dziedzinie sztuki filmowej poprzez stworzenie otwartej internetowej bazy specjalistycznych materiałów służących edukacji w zakresie montażu. Czas trwania: 28 miesięcy. Kwota dofinansowania: 229 224 euro.

Zdjęcia: archiwum projektu