Na staż po nowe kompetencje


Uczniowie wyjeżdżają na praktyczne szkolenia w zagranicznych firmach głównie po to, by pogłębić wiedzę i zdobyć nowe umiejętności.

Czy im się to udaje? Odpowiedź na to pytanie przyniosło badanie przeprowadzone przez FRSE

Badanie miało określić wpływ zagranicznych staży i praktyk na dalsze losy ich uczestników. Do wszystkich absolwentów staży wysłano anonimową ankietę, a część respondentów uczestniczyła także w wywiadach i grupach fokusowych.

Większość uczestników badania była zgodna, że takie wyjazdy mają istotny wpływ na dalsze życie zawodowe, chociaż podkreślano również, że zależy on m.in. od długości pobytu za granicą, zakresu wykonywanej pracy i jakości zapewnionej opieki mentorskiej. Znaczna część respondentów deklarowała także, że udział w zagranicznych stażach i praktykach pozwolił im przekonać się o słuszności wyboru branży kształcenia. Szczególnie dotyczyło to tych osób, które nie zdążyły jeszcze zrealizować praktyk w Polsce.

Umiejętności zawodowe

Uczestnicy wyjazdów mogli nie tylko sprawdzić się na danym stanowisku, ale również zobaczyć, jak wygląda praca i praktyczna nauka zawodu w innym kraju europejskim. W trakcie badania respondenci podkreślali, że już sam fakt otrzymywania od pracodawców codziennych zadań, pozwalających na wykonywanie ciekawych i różnorodnych zajęć, miał istotny wpływ na poznanie specyfiki pracy w danym zawodzie. Wyniki badania pokazały też, że poziom deklarowanego wpływu na poszczególne kompetencje w wielu wypadkach zależał od branży. Absolwenci staży w branży mechanicznej często deklarowali, że wyjazdy w wysokim stopniu pomogły im lepiej obsługiwać specjalistyczne narzędzia i sprzęt.

Absolwenci kierunków związanych z informatyką i budownictwem często podkreślali z kolei różnice w zaawansowaniu technologicznym pomiędzy polskimi i zagranicznymi firmami. Odmienność specyfiki poszczególnych branż okazała się również istotna w kontekście rozwoju umiejętności interpersonalnych uczestników. Nowe kompetencje w zakresie obsługi klienta, technik sprzedaży czy umiejętności negocjacyjnych zdecydowanie częściej deklarowali absolwenci staży realizowanych w turystyce i gastronomii niż osoby biorące udział w mobilnościach w branży mechanicznej, elektrycznej i elektronicznej czy też rolniczo-leśnej.

Posługiwanie się językiem obcym

Zdecydowanie mniejsze zróżnicowanie w postrzeganiu korzyści związanych z nową wiedzą i umiejętnościami dotyczyło kompetencji komunikacyjnych, w szczególności językowych. Niemal wszyscy uczestnicy badania potwierdzili, że mobilność przyczyniła się do zwiększenia ich umiejętności w zakresie posługiwania się językiem obcym, także w środowisku pracy.

Zdaniem uczestników wynikało to nie tylko z realizacji konkretnego programu stażu, ale również z konieczności komunikacji z obcokrajowcami, zarówno w pracy, jak i w codziennym życiu. W takich wypadkach potrzeba porozumiewania się ze współpracownikami przezwyciężyła nieśmiałość i kompleksy związane z brakiem poprawności językowej. Byli stażyści podkreślali także, że dla zwiększenia umiejętności posługiwania się językiem obcym niezwykle istotny okazał się nie tylko sam okres praktyk, ale i rzetelnie zaplanowany harmonogram przygotowania do realizacji mobilności.

Niektórzy respondenci zwracali uwagę, że zajęcia przygotowawcze byłyby zdecydowanie bardziej efektywne, gdyby kurs rozwijał również praktyczne umiejętności posługiwania się językiem obcym. Po przyjeździe do kraju, gdzie realizowany był staż, często okazywało się, że znajomość języka wyniesiona ze szkolnych zajęć była czysto teoretyczna i ograniczała się do znajomości gramatyki oraz terminologii zawodowej. Niektórzy respondenci deklarowali też, że możliwość obcowania z żywym językiem umożliwiło im mieszkanie w domach prywatnych. Taka forma zakwaterowania – pomimo początkowego stresu – wymagała używania języka obcego w codziennej komunikacji z domownikami, co w konsekwencji pozytywnie wpłynęło na rozwijanie kompetencji językowych. Należy jednak dodać, że zależało to od chęci i wzajemnego nastawienia gości oraz gospodarzy.

Kompetencje kulturowe

Dłuższy pobyt za granicą oraz praca w międzynarodowym środowisku sprawiły, że młodzi stażyści mieli możliwość pełniejszego obcowania z przedstawicielami innych kultur i narodowości. Zdecydowanie był to czynnik otwierający uczestników staży na świat oraz sytuacje, z którymi wcześniej nie mieli do czynienia w Polsce.

Różnice kulturowe dawały o sobie znać również w trakcie pracy zawodowej. Dostrzegali je szczególnie stażyści pracujący w branżach związanych z usługami, hotelarstwem i gastronomią, chociaż dodać należy, że osoby kształcące się w innych branżach także zauważały istotny związek pomiędzy inną kulturą i odmiennym stylem życia a sposobem wykonywania pracy zawodowej. W poznawaniu kontekstów kulturowych pomagały wycieczki, które łączyły rozrywkę z poszerzaniem wiedzy na temat kultury, historii i tradycji danego kraju.

Umiejętności miękkie

Większość badanych podkreślała, że doświadczenie udziału w projekcie w dużym stopniu wpłynęło na zmianę ich poglądów i postaw, a udział w stażu w znacznym stopniu przyczynił się do rozwijania kompetencji miękkich.

Jedną z zalet mobilności była możliwość sprawdzenia się w nowych warunkach, z dala od domu i codziennych przyzwyczajeń. Dla wielu respondentów było to nie tylko pierwsze doświadczenie prawdziwej pracy zawodowej, ale też często pierwszy samodzielny dłuższy pobyt z dala od bliskich. Uczestnicy badania często potwierdzali, że udział w mobilności nauczył ich lepiej pokonywać stres oraz radzić sobie w trudnych i nietypowych sytuacjach. Deklarowane zmiany dotyczyły bardzo różnych aspektów, związanych m.in. z podejmowaniem inicjatywy, umiejętnością pracy w zespole czy większą otwartością na zmiany. Uczestnicy wywiadów często podkreślali również, że już sam fakt poradzenia sobie w nowych warunkach zdecydowanie wzmocnił ich pewność siebie i stawał się impulsem do podejmowania nowych inicjatyw po powrocie do kraju.