Psycholodzy pomagają uczyć zawodu


Szkoły zawodowe przyciągają kandydatów nowymi kierunkami i współpracą z biznesem. Ale czy dostatecznie dużo uwagi otrzymuje ich kadra? Uniwersytet Łódzki jest partnerem w projekcie, w którym psycholodzy zadbają o nauczycieli przedmiotów zawodowych

Technika i szkoły branżowe oferują naukę już w ponad dwustu zawodach (np. w 2020 r. doszła profesja: programista). Często ich kadra kształci pod okiem rynkowych liderów: we wrześniu firma Fujitsu objęła programem mentorskim przyszłych informatyków z Zespołu Szkół Politechnicznych w Łodzi. Ale dwie psycholog z tego miasta zajęły się najważniejszym elementem systemu: czyli nauczycielami.

Dr Karolina Kossakowska oraz dr Magdalena Zadworna pracują w Instytucie Psychologii na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego. W tej uczelni obie odpowiadają za realizację projektu VET-WELL (VET to skrót od Vocational Education Teacher, co w języku angielskim oznacza nauczyciela kształcenia zawodowego). Uniwersytet Łódzki w konsorcjum, zawiązanym w ramach programu Erasmus +, bierze udział jako partner. Konsorcjum obejmuje również instytucje edukacyjne z Wielkiej Brytanii, Włoch, Bułgarii i Litwy. Celem projektu VET-WELL jest stworzenie międzynarodowego raportu na temat tzw. dobrostanu nauczycieli przedmiotów zawodowych oraz przede wszystkim podręcznika z zaleceniami, jak ten dobrostan polepszyć.

– Mamy nadzieję, że nowy program rozwoju zawodowego pomoże nauczycielom wzmocnić ich odporność psychiczną i poprawić skuteczność w pracy z uczniami – mówi dr Karolina Kossakowska.

Jednym z impulsów do działania dla twórców konsorcjum VET-WELL było badanie z 2018 r. pt. „Teacher Wellbeing Index” (dotyczyło ono pracowników różnych typów brytyjskich szkół i uczelni). Ponad trzy czwarte nauczycieli zadeklarowało w nim objawy zaburzeń zdrowia psychicznego i fizycznego – związane z pracą – a ponad połowa rozważała odejście z zawodu w ciągu najbliższych dwóch lat. Jak zauważają autorzy projektu VET-WELL, te liczby nie różnią się istotnie w innych krajach europejskich – ale warto stworzyć międzynarodowe porównanie obejmujące tylko „zawodowców”.

Korzystając z własnych doświadczeń – psychologa doradzającego w przeszłości zespołom nauczycielskim – dr Karolina Kossakowska wspomina, że szkoły o profilu ogólnym częściej korzystały z jej usług. A rzadziej pomagała ona radom pedagogicznym szkół zawodowych.

Projekt VET-WELL zakończy się w 2021 r. – m.in. publikacją w internecie ogólnodostępnego podręcznika oraz narzędzi szkoleniowych dostępnych online dla nauczycieli zawodu. Co w nim może się znaleźć?

– Wskazówki np., jak radzić sobie ze stresem, jak rozwinąć w sobie empatię, ale także jak asertywnie się komunikować i szukać nowych sposobów rozwiązywania konfliktów – wymienia dr Magdalena Zadworna. – Bowiem relacje z zespołem pedagogicznym oraz z uczniami i ich rodzicami znacząco oddziałują na dobrostan nauczyciela.

Ale na ostateczny kształt podręcznika wpłynie głównie raport z nowego badania międzynarodowego. Obejmie ono kilkaset osób związanych ze szkolnictwem zawodowym. Na początku jesieni 2020 r. przedstawicielki Uniwersytetu Łódzkiego kończyły prace na kształtem ankiety adresowanej do tego grona.

– Chcemy, żeby w szkołach zwiększyła się świadomość tego, jak ważny jest dobrostan psychiczny w kształceniu i szkoleniu zawodowym. Poprawa własnej skuteczności i dobrego samopoczucia nauczycieli doprowadzi również do poprawy ich zadowolenia z pracy i utrzymania zatrudnienia – podsumowuje dr Magdalena Zadworna.