Trzy dekady integracji europejskiej


W ciągu 30 lat w ramach programu Jean Monnet zrealizowano ponad 5 tys. projektów w prawie 100 krajach. Swoimi doświadczeniami w tym obszarze dzielą się zaangażowani polscy badacze

W 1989 r. Jacqueline Lastenouse, urzędniczka Komisji Europejskiej, zaproponowała powołanie katedr europejskich na uczelniach. Inicjatywa miała zaspokoić rosnącą potrzebę badań problematyki integracji europejskiej. Nowo powstały program nazwano na cześć jednego z ojców założycieli Wspólnot Europejskich i pierwszego przewodniczącego Wysokiej Władzy, organu wykonawczego Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali – Jeana Monneta.

Program powstał, by promować wysokiej jakości inicjatywy edukacyjne oraz badania w obszarze studiów europejskich. Finansowane są z niego takie działania jak: edukacja i badania (moduły Jean Monnet, katedry, centra doskonałości), wsparcie stowarzyszeń, debaty polityczne ze światem akademickim (Jean Monnet Networks i projekty Jean Monnet). Wnioskujący mogą aplikować o środki na badania, organizację konferencji, przygotowanie publikacji w dziedzinie studiów europejskich, prowadzenie kursów i networking naukowców.

 

dr Marcin Zubek, Instytut Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego:

Jestem koordynatorem lokalnym projektu „cReative Economy And Culture inTernatIonal link” dotyczącego szeroko rozumianej europejskiej dyplomacji kulturalnej i polityki kulturalnej. W międzynarodowym zespole badawczym chcemy sprawdzić, czy istnieje coś takiego jak europejska polityka kulturalna, a jeżeli istnieje, to w jaki sposób jest ona realizowana w różnych kontekstach pozaeuropejskich, bo traktujemy ją jako część polityki zagranicznej. Będziemy analizować cztery przypadki: indyjski, japoński, nowozelandzki i izraelski.

Projekt dotyczy także roli creative economy (gospodarki kreatywnej) w dyplomacji kulturalnej. Obejmuje ona mniej namacalne aspekty gospodarki, takie jak: design, sztuka, architektura. Projekt jest próbą znalezienia odpowiedzi na pytanie: „Jaką rolę odgrywają twórcy w dyplomacji?”. Ze strony polskiej w zespole będzie pracowało od czterech do pięciu osób, przy czym możliwe jest dobieranie współpracowników na każdym etapie.

Jest to mój pierwszy projekt, który koordynuję, ale uczestniczę też w innych działaniach Jean Monnet. W ramach modułu „Internal and external challenges to the European Integration” prowadzone są dwa kursy. Pierwszy dotyczy społecznych, a drugi politycznych wyzwań stojących przed integracją europejską. Ja uczę w tym drugim komponencie obejmującym takie zagadnienia jak: eurosceptycyzm, populizm, migracje, pozycja UE w stosunkach międzynarodowych.

Dzięki programowi Jean Monnet mogę poznać kolegów po fachu z instytucji pozaeuropejskich, nawiązywać kontakty, które owocują interesującymi badaniami.

 

dr Aleksandra Szczerba-Zawada, Akademia im. Jakuba Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim:

Do tej pory uczestniczyłam w kilku projektach Jean Monnet, dwa z nich koordynowałam. Obecnie realizuję Jean Monnet Module EUIncSo, dotyczący kwestii włączenia społecznego i niedyskryminacji w Unii Europejskiej. W jego ramach prowadzę dwa przedmioty: wykład z zakresu praw człowieka i seminarium dyplomowe. Dotychczasowy program dostosowałam do problematyki europejsko-prawnej. Prawa człowieka z perspektywy europejskiej są tematyką, która pozwala przeprowadzić ciekawą dyskusję na zajęciach. Podczas seminarium dyplomowego studenci rozwijają swoje zainteresowania z zakresu zasady równego traktowania w UE. W ramach Jean Monnet Module biorą oni również udział w corocznej ogólnopolskiej konferencji naukowej oraz przygotowują zbiór esejów studenckich.

Warto też podkreślić, że proces zdobywania grantu nie jest skomplikowany. Zachęcam każdego, by spróbował przelać swój pomysł na papier i wziął udział w procedurze aplikacyjnej. Niezależnie od tego czy jesteśmy z małego czy dużego ośrodka naukowego, nie powinniśmy mieć obaw. Formuła projektu jest bardzo elastyczna, co też ułatwia działania projektowe, zwłaszcza, jeśli nie ma się doświadczenia, albo, jeśli nie działa się na uczelni, gdzie funkcjonuje rozbudowany dział projektów międzynarodowych. Urzędnicy w Brukseli, z którymi współpracujemy w projekcie są bardzo otwarci, a w porównaniu z innymi programami jest mało formalności.

Realizacja projektów w ramach programu Jean Monnet potwierdza, że to, co do tej pory robiłam w obszarze ochrony praw człowieka jest wartościowe. To motywacja do tego, by robić więcej ciekawych rzeczy.

 

dr Marta Pachocka, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej:

Moja przygoda z projektami Jean Monnet zaczęła się w 2012 r. wraz z zaangażowaniem w działalność Polskiego Stowarzyszenia Badań Wspólnoty Europejskiej (PECSA). W kolejnych latach PECSA zrealizowała dwa projekty Jean Monnet: „Akademia Młodego Europejczyka (AME)” i „Facing the Challenges in European Union. Re-thinking of EU Education and Research for Smart and Inclusive Growth (EuInteg)” w ramach programu UE „Uczenie się przez całe życie”. Ostatnio zespół PECSA zrealizował „Akademię Młodego Europejczyka 2 (AME2)”.

W projekty Jean Monnet angażuję się także jako pracownik naukowo-dydaktyczny SGH. Jeden z nich to prestiżowe Centrum Doskonałości Jeana Monneta w SGH, kierowane przez prof. Ewę Latoszek, jedną z najbardziej znanych badaczek problematyki europejskiej w Polsce. Drugi, autorski, to koordynowany przeze mnie projekt EUMIGRO – „Jean Monnet Module on the European Union and the Contemporary International Migration – an Interdisciplinary Approach” (2016–2019), którego zakres merytoryczny dotyczy sytuacji w państwach Unii Europejskiej w kontekście współczesnych procesów migracyjnych, a także prowadzonych polityk – (i)migracyjnej i integracyjnej – na poziomie krajowym i unijnym. Uzupełnieniem tej problematyki jest kwestia uchodźstwa i azylu. W ramach tych działań m.in. wprowadziłam do oferty dydaktycznej SGH nowe przedmioty w językach polskim i angielskim, dotyczące problematyki migracyjnej w Europie. Prowadzę też seminaria dyplomowe dla studentów w formie warsztatów, zorganizowałam trzy konferencje naukowe EUMIGRO, a także realizuję badania w tym zakresie.

Gdybym na swojej drodze nie spotkała prof. Latoszek i nie włączyła się w realizację projektów unijnych, nie byłabym tu, gdzie jestem. To była szybka ścieżka do zdobycia cennego doświadczenia zarówno w międzynarodowym obszarze organizacyjnym,
naukowo-badawczym, jak i dydaktycznym. Pomocna w tej pracy jest tzw. Jean Monnet Community, która jest wirtualną platformą gromadzącą osoby realizujące projekty Jean Monnet na całym świecie.