treść strony

Szkoła przyszłości dzieje się dziś

Sztuczna inteligencja, dezinformacja, problemy z koncentracją, ale też współpraca, relacje i praktyczne umiejętności. O tym, czego i jak powinna uczyć współczesna szkoła, rozmawiali w Suwałkach nauczyciele i edukatorzy z różnych części Europy. Podczas EduForward Europe 2026 przyszłość edukacji nie była jednak odległą wizją. W wielu miejscach już staje się codziennością.

  • fot. archiwum prywatne

Przez dwa dni, 29 i 30 września, III Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Alfreda Lityńskiego w Suwałkach stało się miejscem rozmowy o szkole jutra. EduForward Europe 2026 było międzynarodową konferencją dla nauczycieli i integralną częścią Erasmus+ European Cup. Tematów wystarczyłoby na niejeden nauczycielski pokój: sztuczna inteligencja, fact-checking, krytyczne myślenie, edukacja medialna, koncentracja uczniów, emocje i budowanie relacji. Były też warsztaty dotyczące m.in. wykorzystywania narzędzi AI podczas lekcji, rozpoznawania dezinformacji, zróżnicowanego nauczania i eTwinningu.

Za tą różnorodnością kryło się jednak jedno zasadnicze pytanie: jakiej szkoły potrzebuje młody człowiek w świecie, który zmienia się szybciej niż programy nauczania? – Szkoła przyszłości to przede wszystkim kompetencje miękkie. Współpraca. Otwartość. Języki obce. Wiedza, umiejętności i praktyka – mówiła Justyna Obermann, dyrektor Zespołu Szkół nr 1 w Suwałkach. – Mam wrażenie, że dzisiaj edukacja skupia się mocno na wiedzy teoretycznej, a w naszej szkole staramy się tę wiedzę przekładać praktycznie. Jej zdaniem nie chodzi przy tym o to, by odpowiedzialnością za problemy współczesnej szkoły obarczać młodych ludzi. – To nie młodzież tworzy czasy, w których żyje, nie możemy ich za to winić – podkreślała Obermann. – Jeżeli my jako nauczyciele, animatorzy, doradcy będziemy kreować przestrzeń, w której uczniowie mogą się rozwijać, to ta młodzież będzie się rozwijała.

Najpierw sprawdź

Jednym z najczęściej powracających podczas konferencji pojęć było krytyczne myślenie. Uczeń ma dziś niemal nieograniczony dostęp do informacji. Problemem coraz częściej nie jest więc ich brak, lecz umiejętność rozpoznania, którym z nich można ufać. – Zdecydowanie musimy położyć nacisk na myślenie krytyczne i na weryfikację informacji – mówił Marcin Hościłowicz, nauczyciel języka angielskiego w III LO, koordynator programu Erasmus+ w szkole i jeden z organizatorów wydarzenia. – My sami musimy nauczyć się, w jaki sposób weryfikować informacje, w jaki sposób podchodzić krytycznie i z refleksją do pewnych przekazów, które są nam podawane w różnych kanałach informacyjnych.

Program konferencji odpowiadał na te wyzwania praktycznie. Podczas warsztatów uczestnicy zajmowali się dezinformacją i fact-checkingiem, a także poznawali możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji w edukacji. AI pojawiała się więc nie tylko jako symbol technologicznej zmiany, lecz przede wszystkim jako narzędzie, z którym nauczyciele i uczniowie muszą nauczyć się świadomie pracować. Podobnie widzi wyzwania współczesnej edukacji Joanna Porucznik z Zespołu Szkół nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Ełku. – Wiedzę w tej chwili można zdobyć w internecie. Trzeba nauczyć dzieci, jak ją weryfikować. Trzeba nauczyć dzieci, żeby korzystały z mądrych źródeł – mówiła. Jej zdaniem szkoła przyszłości powinna łączyć cyfryzację z rozwijaniem umiejętności miękkich. – Nie wrócimy już do szkoły z XIX wieku.

Mniej teorii, więcej działania

Co ciekawe, podobne odpowiedzi padały niezależnie od kraju. José Ramón García ze szkoły Clara del Rey w Madrycie przyjechał do Suwałk wraz z grupą uczniów uczestniczących w Erasmus+ European Cup. Pytany o szkołę przyszłości, wskazywał przede wszystkim na praktykę. – Powinna być bardzo interaktywna. Myślę, że powinniśmy skupiać się bardziej na praktycznych umiejętnościach. Mniej tradycyjnych zajęć, a więcej praktyki, interakcji i współpracy – mówił. Jednocześnie zwracał uwagę na problem, który dobrze znają nauczyciele także w innych krajach: liczne klasy. – Nasza klasa ma 30 uczniów. Czasami trudno jest skupić się na indywidualnych umiejętnościach – dodawał.

Z kolei Eleni Paliachu, nauczycielka historii i literatury z 8th General Lyceum of Iraklion na Krecie, mówiła o potrzebie większej swobody i kreatywności. – Szkoła powinna dawać więcej wolności. Uczniowie powinni być szczęśliwsi i bardziej kreatywni – przekonywała. W greckim systemie edukacji jednym z problemów jest, jak wskazywała, duża presja związana z egzaminami. – Mamy wiele egzaminów, na każdym etapie. Oczywiście są też egzaminy na studia. To tworzy stresujące środowisko dla uczniów – tłumaczyła. Różne kraje i różne systemy edukacyjne, ale kierunek podobny: szkoła ma nie tylko przekazywać wiedzę, lecz także uczyć, jak z niej korzystać, współpracować z innymi i odnajdywać się w zmieniającym się świecie.

Tydzień życia szkoły

EduForward trudno było zamknąć w formule tradycyjnej konferencji. Obok wystąpień były warsztaty, praca w grupach i Educational Coffee Shop – przestrzeń do wymiany doświadczeń, prezentowania własnych szkół i nawiązywania kontaktów mogących zaowocować kolejnymi przedsięwzięciami. Konferencja była przy tym częścią większego wydarzenia – Erasmus+ European Cup. Podczas gdy nauczyciele rozmawiali o przyszłości edukacji, uczniowie realizowali własne zadania i uczestniczyli w przygotowanej dla nich rywalizacji. Dla Marcina Hościłowicza właśnie takie działania pokazują, czym może być współczesna szkoła. Kiedy usłyszał opinię, że wydarzenie oznacza tydzień „wyrwany z życia szkoły”, odwrócił tę perspektywę. – To nie jest tydzień z życia szkoły wyrwany, tylko to jest tydzień życia szkoły – mówił. Wskazywał przy tym na uczniów uczestniczących w wydarzeniu i licznych wolontariuszy.

Jego zdaniem szkoła powinna być miejscem, w którym młodzi ludzie stają przed wyzwaniami, rozwiązują problemy i rozwijają kompetencje, których nie da się zdobyć wyłącznie z podręcznika. I być może właśnie w tym zdaniu najłatwiej odnaleźć odpowiedź na pytanie, jak ma wyglądać szkoła przyszłości. Nie musi być szkołą pełną futurystycznych technologii. Powinna być miejscem, w którym technologia pomaga, informacje się sprawdza, języki służą do rozmowy z drugim człowiekiem, a zdobyta wiedza prowadzi do działania. Bo szkoła przyszłości – jak pokazały dwa dni w Suwałkach – nie zaczyna się od kolejnego narzędzia AI. Zaczyna się od tego, co uczeń potrafi zrobić z tym, czego się nauczył.