Wsparcie rówieśnicze w zakresie zdrowia psychicznego młodzieży (peer support) – Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego

Tam, gdzie nadzieja ma strukturę…
Wizyta studyjna do USA

“Hope is not a program. It’s a culture.”
/Nadzieja to nie program. To kultura./
– idea przewodnia Hope Squad

W dniach 5–12 listopada 2025 roku zrealizowano wizytę studyjną do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej w ramach projektu „Wsparcie rówieśnicze w zakresie zdrowia psychicznego młodzieży (peer support)”. Wizyta stanowiła jeden z kluczowych elementów działań projektowych, ukierunkowanych na pogłębienie wiedzy oraz zebranie doświadczeń związanych z wdrażaniem rozwiązań w obszarze zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Była to okazja do bezpośredniego zetknięcia się z rozwiązaniami, które od lat z powodzeniem funkcjonują w amerykańskich szkołach i społecznościach lokalnych.

^{Provo, fot. KW}

Hope Squad – gdy rówieśnicy stają się pierwszym ogniwem nadziei

“Students often tell a peer long before they tell an adult.”
/Uczniowie znacznie częściej najpierw zwracają się do rówieśnika niż do dorosłego./
– filozofia peer support Hope Squad

^{Hays Middle School, fot. KW}

Sercem wizyty było poznanie programu Hope Squad – jednego z najbardziej rozpoznawalnych modeli wsparcia rówieśniczego na świecie. Uczestnicy delegacji z Polski mieli możliwość obserwowania, jak w praktyce realizowane są działania oparte na zaangażowaniu młodzieży, odpowiedzialności dorosłych wraz ze ścisłą współpracą ze specjalistami. Spotkania z przedstawicielami organizacji Hope Squad pozwoliły spojrzeć na wsparcie psychiczne młodzieży jako na spójny, długofalowy proces, zakorzeniony w kulturze szkoły i oparty na jasno określonych standardach bezpieczeństwa oraz etyki.

Program wyjazdu studyjnego sprzyjał nie tylko zdobywaniu wiedzy, lecz przede wszystkim refleksji nad możliwością adaptacji sprawdzonych rozwiązań do realiów polskiego systemu edukacji. Analiza uwarunkowań organizacyjnych i formalno-prawnych, wymiana doświadczeń, poznanie narzędzi oraz rozmowy o codziennej praktyce pracy profilaktyczno-wychowawczej stały się inspiracją do dalszego rozwijania innowacyjnej metody peer support, odpowiadającej na realne potrzeby młodych ludzi.

Wspólna odpowiedzialność – partnerstwo instytucji i ekspertów

W wizycie uczestniczyli przedstawiciele Lidera projektu – Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji – oraz Partnerów: Ministerstwa Edukacji Narodowej i Fundacji „Instytut Edukacji Pozytywnej”. Delegację tworzyli również członkowie Rady Ekspertów, sprawującej merytoryczny nadzór nad projektem, na czele z Panią Minister Pauliną Piechną-Więckiewicz, przedstawiciele Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej a także Grupy Liderów Merytorycznych odpowiedzialnych za realizację działań wdrożeniowych zaplanowanych w ramach opracowanej innowacyjnej metody oraz działań profilaktyczno-wychowawczych w obszarze zdrowia psychicznego młodzieży w ramach pilotażu w szkołach trwającego do czerwca 2028 r.

^{Provo, Merit Academy,  fot. RW}

Hope Squad – gdy wsparcie ma ramy i standardy

https://www.hopesquad.com/

“Peers don’t replace professionals – they connect students to them.”
/Rówieśnicy nie zastępują specjalistów – oni pomagają do nich dotrzeć./

Szczególnie istotne było poznanie filozofii programu, zgodnie z którą uczniowie nominowani przez rówieśników nie pełnią funkcji doradczych ani terapeutycznych, lecz są pierwszym ogniwem zauważającym sygnały kryzysu i inicjującym proces kierowania do profesjonalnej pomocy. Sens tej filozofii w sposób wyjątkowo dojrzały i poruszający oddała wypowiedź jednej z uczennic aktywnie działających w Hope Squad podczas wizyty w jednej ze szkół w Provo. Powiedziała:

“It’s better to loose a frienship than a friend.”
/Lepiej stracić przyjaźń niż przyjaciela./

Zdanie to w mocny sposób akcentuje nadrzędną wartość ludzkiego życia i bezpieczeństwa ponad utrzymaniem relacji za wszelką cenę. Przesuwa ono punkt ciężkości z lęku przed rozpadem więzi na odpowiedzialność za dobro drugiego człowieka. W tym ujęciu chwilowa utrata relacji, zaufania czy akceptacji staje się ceną, którą warto zapłacić, jeśli alternatywą jest realne zagrożenie zdrowia lub życia rówieśnika.

Wypowiedź uczennicy jasno wskazuje, że prawdziwa troska nie zawsze oznacza lojalność rozumianą jako milczenie czy „chronienie tajemnicy”. Przeciwnie – bywa nią odwaga przerwania relacji czy przyjaźni w jej dotychczasowej formie po to, by umożliwić drugiej osobie uzyskanie profesjonalnej pomocy. Takie działanie może zostać odebrane jako zdrada czy brak wsparcia, jednak w swojej istocie jest aktem odpowiedzialności i dojrzałości emocjonalnej.

Interpretacja tego zdania doskonale koresponduje z filozofią programu Hope Squad, w której uczeń wspierający nie bierze na siebie roli ratownika ani terapeuty, lecz pełni funkcję uważnego obserwatora i inicjatora dalszego działania. To wybór, w którym relacja nie jest celem samym w sobie, lecz przestrzenią służącą ochronie człowieka.

Tak rozumiane przesłanie może stanowić ważny punkt odniesienia dla Schoolworkerów zaangażowanych w projekt wsparcia rówieśniczego. Przypomina, że skuteczna pomoc nie polega na samotnym dźwiganiu odpowiedzialności ani na podtrzymywaniu relacji za wszelką cenę, lecz na umiejętności reagowania, przekazywania trudnych sygnałów dalej i korzystania z systemu profesjonalnej pomocy.

Podkreślono także znaczenie szkoleń, superwizji oraz współpracy z doradcami szkolnymi, które wzmacniają ten model działania i chronią zarówno uczniów towarzyszącym rówieśnikom, jak i osoby znajdujące się w kryzysie.

Merit Preparatory Academy – przywództwo w działaniu. Szkoła, która uczy, służąc innym

“Leadership begins with noticing who is standing alone.”
/Przywództwo zaczyna się od zauważenia tych, którzy stoją z boku./

Merit Preparatory Academy (https://www.meritacademy.org/) to bezpłatna publiczna szkoła typu charter w Springville w stanie Utah (USA), oferująca edukację dla uczniów w klasach 7–12 i kładąca nacisk nie tylko na wysoką jakość nauczania, ale także na kształtowanie odpowiedzialnych, zaangażowanych obywateli.

^{Merit Academy, fot. KW}

Filozofia edukacyjna Merit koncentruje się na rozwoju przywództwa poprzez uczenie się przez działanie: programy projektowe, aktywna służba na rzecz społeczności oraz nauka poprzez praktyczne wyzwania są integralnymi elementami codziennego życia szkolnego. Dzięki temu uczniowie nie tylko zdobywają wiedzę, ale także rozwijają umiejętności społeczne, empatię i poczucie odpowiedzialności za innych.

Szkoła aktywnie promuje zasadę „Lead – Learn – Serve” (prowadź, ucz się, służ), zachęcając młodzież do podejmowania inicjatyw, które mają realne znaczenie dla społeczności lokalnej i poza nią. Uczniowie uczestniczą w działaniach społecznych, zarówno na poziomie kampusu, jak i w szerszym otoczeniu, co wzmacnia ich poczucie sprawczości i zaangażowania.

^{Merit Academy, fot. KW}

Merit Preparatory Academy wyróżnia się także szeroką ofertą akademicką opartą na projektowym podejściu do nauki, które łączy tradycyjne przedmioty z praktycznymi doświadczeniami. Programy szkolne obejmują m.in. rozwój kompetencji humanistycznych, matematycznych, naukowych i technicznych oraz zajęcia artystyczne – wszystko tak dobrane, by wspierać zarówno intelekt, jak i charakter uczniów, przygotowując ich do dalszej edukacji i życia w zmieniającym się świecie.

^{Merit Academy, fot. KW}

W kontekście wizyty polskiej delegacji obserwującej program Hope Squad, Merit Preparatory Academy pokazała, jak wsparcie rówieśnicze staje się naturalnym elementem wychowania przywódczego. W środowisku tej szkoły członkowie Hope Squad są postrzegani jako młodzi liderzy, którym powierzono rolę wspierania rówieśników – nie tylko w sytuacjach trudnych, ale również jako aktywnych uczestników społeczności szkolnej. Program ten wpisuje się w szerszą kulturę służby i odpowiedzialności społecznej, która stanowi o unikalnym charakterze edukacji w Merit.

Pleasant Grove High School – szkoła jako wspólnota. Normalizowanie rozmów o zdrowiu psychicznym

“When we talk openly, we save lives quietly.”
/Gdy rozmawiamy otwarcie, ratujemy życie – po cichu./

Pleasant Grove High School (https://pghs.alpineschools.org/) to duża publiczna szkoła średnia zlokalizowana w Pleasant Grove w stanie Utah w USA, funkcjonująca w ramach Alpine School District i kształcąca uczniów klas 10–12. Szkoła ma ponad 2 000 uczniów i oferuje szeroki wachlarz zajęć akademickich, sportów oraz aktywności pozalekcyjnych, które wspierają rozwój zarówno intelektualny, jak i społeczny młodzieży.

Podstawową misją PGHS jest wspieranie uczniów w osiąganiu sukcesów edukacyjnych i społecznych oraz przygotowanie ich do dalszej drogi życiowej poprzez kształtowanie postaw odpowiedzialności, komunikacji i samodzielności. W działania te wpisuje się także budowanie silnej społeczności szkolnej, której fundamentem jest atmosfera wzajemnego szacunku i zaangażowania.

^{Orem Elementary, fot. KW}

W kontekście wizyty polskiej delegacji obserwującej program Hope Squad, Pleasant Grove High School zaprezentowała, jak program wsparcia rówieśniczego integruje się z codziennym życiem szkoły i kształtuje kulturę otwartości, wzajemnej troski i odpowiedzialności za innych. Delegacja mogła zobaczyć praktyki, dzięki którym rozmowa o zdrowiu psychicznym staje się naturalną częścią szkolnej rzeczywistości, a nie tematem unikanym – co jest efektem konsekwentnej pracy całej społeczności szkolnej: uczniów, nauczycieli i personelu.

Uczniowie i nauczyciele podkreślali, że obecność Hope Squad przyczynia się do zmniejszenia stygmatyzacji związanej z problemami psychicznymi oraz zwiększa gotowość młodzieży do zgłaszania własnych trudności lub pomagania rówieśnikom, co wzmacnia poczucie wspólnoty i odpowiedzialności społecznej.

Jednym z kluczowych wniosków wizyty było to, że skuteczność programu wynika z zaangażowania całej społeczności szkolnej – nie tylko wąskiej grupy uczniów – w tworzenie środowiska sprzyjającego rozmowie, słuchaniu i wsparciu. Dzięki temu Hope Squad działa jako element większej strategii szkolnej, która promuje wartości takie jak empatia, wzajemne zrozumienie i aktywne uczestnictwo w życiu społecznym szkoły.

^{Pleasant Grove High School, fot. KW}

^{Pleasant Grove Jr. High, fot. KW}

Lakeridge Junior High – młodzi liderzy empatii. Hope Squad w codziennym życiu szkoły

“You don’t have to have answers. You just have to care.”
/Nie musisz znać odpowiedzi. Wystarczy, że Ci zależy./

Lakeridge Junior High (https://lakeridge.alpineschools.org/) to publiczna szkoła średnia w Orem, Utah, działająca w ramach Alpine School District. Szkoła stawia na wysoką jakość edukacji, rozwój uczniów i wspierającą społeczność szkolną, zgodnie z mottem: „Jakościowa edukacja poprawia życie”.

W harmonogramie szkoły aktywnie funkcjonuje program Hope Squad – oparty na dowodach system wsparcia rówieśniczego. Uczniowie wybrani przez kolegów są szkoleni, aby zauważać sygnały trudności i łączyć rówieśników z dorosłym wsparciem. Członkowie Hope Squad nie pełnią funkcji terapeutycznych, lecz wspierają budowanie kultury empatii, odpowiedzialności i wzajemnej troski.

^{Miejsca wyciszenia, Lakeridge Jr. High, fot. KW}

Podczas wizyty studyjnej polska delegacja mogła zobaczyć, jak program integruje się z codziennym życiem szkoły, wspiera pozytywne relacje między uczniami i wzmacnia poczucie bezpieczeństwa oraz otwartości. To doświadczenie pokazało, że Hope Squad nie tylko wspiera uczniów w kryzysie, ale też kształtuje zdrową, wspierającą społeczność szkolną.

^{Lakeridge Jr. High, fot. KW}

Orem Elementary – od najmłodszych lat: profilaktyka, relacje i radość bycia w szkole

“Belonging is the first step to learning.”
/Poczucie przynależności to pierwszy krok do nauki./

Wizyta w Orem Elementary (https://orem.alpineschools.org/) pozwoliła uczestnikom zapoznać się z podejściem, w którym wsparcie emocjonalne i rozwój kompetencji społecznych są traktowane jako integralna część edukacji już na etapie szkoły podstawowej. Programy realizowane w tej placówce koncentrują się na budowaniu odporności psychicznej, empatii oraz umiejętności funkcjonowania w relacjach rówieśniczych u najmłodszych uczniów.

Szczególnie istotnym elementem wizyty było spotkanie w bibliotece szkolnej z dyrektorem szkoły, superwizorkami oraz uczniami zaangażowanymi w działania Hope Squad. Delegacja mogła bezpośrednio poznać, w jaki sposób idee wsparcia rówieśniczego są adaptowane do potrzeb dzieci w młodszym wieku oraz jaką rolę odgrywa dorosłe wsparcie w bezpiecznym wdrażaniu tych działań.

^{Pleasant Grove Jr. High, fot. KW}

Wizja szkoły prezentowana przez dyrektora Orem Elementary, Ryana Rocque’a, wyraźnie podkreśla znaczenie pozytywnego klimatu edukacyjnego i partnerskiej współpracy całej społeczności szkolnej. Dyrektor akcentuje, że jego celem jest stworzenie środowiska, w którym każde dziecko z radością przychodzi do szkoły i czuje się jej ważną częścią. Podkreśla również własną otwartość na wyzwania, uczenie się i wdrażanie nowych rozwiązań, co znajduje odzwierciedlenie w kulturze organizacyjnej placówki. W swoich działaniach zachęca rodziców i lokalną społeczność do aktywnego zaangażowania w życie szkoły, budując poczucie wspólnej odpowiedzialności za dobrostan i sukces każdego ucznia.

Podkreślano, że wczesna edukacja w zakresie emocji, komunikacji i relacji rówieśniczych stanowi profilaktyczny fundament dla kolejnych etapów kształcenia. Takie podejście sprzyja ograniczaniu ryzyka wykluczenia, bullyingu oraz trudności psychicznych w okresie dorastania, wzmacniając jednocześnie poczucie bezpieczeństwa i przynależności w społeczności szkolnej.

^{Orem Elementary, fot. KW}

American Fork Junior High – bezpieczne procedury, spokojne głowy – gdy wsparcie nie przeciąża

“Clarity protects students – and those who support them.” 
/Jasność zasad chroni uczniów – oraz tych, którzy ich wspierają./

American Fork Junior High (https://afjh.alpineschools.org/) wyróżnia się silnie rozwiniętą współpracą pomiędzy Hope Squad a centrum doradczym szkoły. Członkowie delegacji zapoznali się z jasno określonymi procedurami, które umożliwiają szybkie i skuteczne kierowanie uczniów w kryzysie do specjalistów.

^{Centrum doradcze, Pleasant Grove Jr. High, fot. KW}

Szczególnie istotnym wnioskiem było to, że dzięki takiemu modelowi uczniowie czują się kompetentni, ale nie obciążeni odpowiedzialnością, a program osiąga wysoką skuteczność – zdecydowana większość uczniów deklaruje, że wie, jak pomóc koledze lub koleżance w kryzysie psychicznym.

Pleasant Grove Junior High – poczucie przynależności jako tarcza ochronna

“Students who feel seen, ask for help sooner.” 
/Uczniowie, którzy czują się dostrzegani, szybciej proszą o pomoc./

^{Pleasant Grove High School, fot. KW}

W Pleasant Grove Junior High (https://pghs.alpineschools.org/) uczestnicy wizyty poznali szkołę, w której wsparcie rówieśnicze służy przede wszystkim budowaniu poczucia przynależności. Podkreślano, że uczniowie, którzy czują się zauważeni i akceptowani, rzadziej doświadczają kryzysów emocjonalnych.

Hope Squad funkcjonuje tu jako element codziennego życia szkoły, wzmacniając relacje pomiędzy uczniami oraz między uczniami a dorosłymi.

^{Lakeridge Jr. High, fot. KW}

Od jednej szkoły do międzynarodowego ruchu nadziei

„Hope grows in relationships.”
/Nadzieja wzrasta w relacjach./

Ostatnim etapem wizyty w Provo było spotkanie w siedzibie organizacji Hope Squad – z dr. Gregiem Hudnallem – prezesem i założycielem programu. Dla polskiej delegacji było to wyjątkowe i głęboko inspirujące doświadczenie. Dr Hudnall, były dyrektor szkoły średniej, dyrektor ds. usług dla uczniów oraz zastępca nadzorcy ds. edukacji w Provo City School District, podzielił się historią powstania programu, jego wizją i misją, a także opowiedział o dynamicznym rozwoju Hope Squad na przestrzeni ostatnich 21 lat.

^{Provo, fot. KW}

Geneza programu sięga 1999 roku, kiedy dr Hudnall powołał Hope Community Task Force – inicjatywę skoncentrowaną na zapobieganiu samobójstwom, działaniach interwencyjnych oraz wsparciu osób i społeczności po stracie. Doświadczenia zdobyte w pracy z młodzieżą, rodzinami i szkołami doprowadziły w 2004 roku do stworzenia szkolnego programu profilaktycznego K–12, opartego na idei peer-to-peer suicide prevention, czyli zapobiegania kryzysom psychicznym poprzez wsparcie rówieśnicze. Program ten funkcjonuje dziś pod nazwą Hope Squad i stał się międzynarodowym modelem wzmacniania zdrowia psychicznego młodych ludzi.

Hope Squad opiera się na przekonaniu, że to właśnie relacje rówieśnicze są jednym z najważniejszych czynników ochronnych w życiu młodzieży. Program zakłada, że uczniowie najczęściej zwracają się po pomoc do swoich rówieśników, dlatego kluczowe jest wyposażenie młodych ludzi w umiejętności rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych, reagowania z empatią oraz kierowania osób w kryzysie do dorosłych i profesjonalnych form wsparcia.

Fundamentalną zasadę programu wyraża zdanie:

„While it takes a village to raise a child, we believe it takes an entire community to save one.”
„Choć potrzeba wioski, by wychować dziecko, wierzymy, że cała społeczność jest potrzebna, by je ocalić”.

Celem Hope Squad jest wzmacnianie więzi międzyludzkich, budowanie bezpiecznych i wspierających społeczności szkolnych oraz rozwijanie nadziei jako realnego zasobu psychicznego. Program dąży do podnoszenia dobrostanu psychicznego młodzieży poprzez systemowe wsparcie rówieśnicze, uważną obecność dorosłych oraz współpracę szkoły z lokalną społecznością.

Kluczowe wartości Hope Squad to:

• prowadzenie z wrażliwością (leading with empathy),
• postawa rozwojowa (growth mindset),
• zauważać ludzi tam, gdzie są (meet people where they are).

Dr Hudnall podkreślał, że Hope Squad nie jest jednorazową interwencją, lecz długofalowym procesem budowania kultury troski, zaufania i otwartości. Codzienne działania zespołów Hope Squad, oparte na autentycznych relacjach rówieśniczych oraz konsekwentnym wsparciu nauczycieli i specjalistów, tworzą w szkołach atmosferę bezpieczeństwa psychicznego i poczucia przynależności.

Polska delegacja miała okazję zapoznać się zarówno z założeniami programowymi i strukturą organizacyjną Hope Squad, jak i z praktycznymi przykładami wdrażania programu w szkołach. Przedstawione historie oraz dane ilustrowały realny wpływ programu na uczniów, społeczność szkolną oraz lokalne środowiska – od wzrostu zgłaszalności po pomoc, po wzmocnienie kompetencji społecznych i emocjonalnych młodzieży.

Spotkanie było nie tylko źródłem wiedzy, ale również silnym impulsem do dalszych działań. Pokazało, jak skutecznie rozwijać metodę peer support w polskich szkołach, jak istotne jest zaangażowanie całej społeczności oraz jak ważne pozostaje systematyczne dokumentowanie efektów pracy rówieśniczej. Doświadczenia i refleksje dr. Hudnalla stanowią solidny fundament dla dalszego rozwoju programów wsparcia rówieśniczego w Polsce, a rozmowy z nim pozwoliły polskim edukatorom w pełni dostrzec transformujący potencjał modelu opartego na relacjach, empatii i wspólnej odpowiedzialności.

Po zakończeniu spotkań w stanie Utah delegacja udała się do Dallas w stanie Teksas, aby tam kontynuować zgłębianie idei peer support w ramach programu Hope Squad, poszerzając wiedzę i doświadczenie, które będzie mogło wspierać rozwój projektów rówieśniczego wsparcia w polskich szkołach.

Texas – Walnut Grove High School – gdy szkoła mówi: jesteście tu mile widziani

“Connection before correction.”
/Najpierw relacja, potem działanie./

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

Wizyta w Walnut Grove High School w Prosper w stanie Teksas (https://www.prosper-isd.net/o/wghs) była kolejnym, niezwykle inspirującym doświadczeniem w ramach obserwacji funkcjonowania programu Hope Squad oraz jego potencjalnego zastosowania w polskich szkołach w pilotażu metody peer support.

Delegację przyjęli: dr. Holly Ferguson, która z dumą pełni funkcję w Krajowej Radzie Doradczej ds. Edukacji Hope Squad (Hope Squad National Educational Advisory Board), Caroline Stockdale, pełniąca rolę Hope Squad Advisor w WGHS oraz szkolny doradca, który omówił, w jaki sposób doradcy wspierają Hope Squad w szkole. Ważnym punktem wizyty była prezentacja uczniów zaangażowanych w program oraz sesja pytań i odpowiedzi z udziałem uczestników programu, a także możliwość spotkania z przedstawicielami National Hope Squad Students.

Szkoła powitała nas w wyjątkowy sposób – młodzież przygotowała plakaty powitalne w języku polskim, cheerleaderki wniosły mnóstwo energii i radości, a cała społeczność szkolna emanowała fantastycznym entuzjazmem. Wzruszającym momentem było wykonanie przez szkolną orkiestrę polskiego hymnu narodowego – Mazurka Dąbrowskiego, co podkreśliło serdeczne przyjęcie gości z Polski.

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

Spotkanie z dr. Holly Ferguson pozwoliło poznać nie tylko filozofię programu, ale także praktyczne zasady jego wdrażania w codziennym życiu szkolnym.

W trakcie wizyty mieliśmy również okazję rozmawiać z młodzieżą, superwizorami oraz przedstawicielami lokalnej policji, omawiając, w jaki sposób wspierają całą szkolną społeczność w duchu budowania poczucia wspólnoty (community).

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

Walnut Grove High School tworzy przestrzeń sprzyjającą relacjom, współpracy i uważności na potrzeby uczniów. Program Hope Squad funkcjonuje tu jako naturalny element kultury szkolnej – uczniowie pełnią rolę uważnych obserwatorów, podczas gdy dorośli wspierają ich w roli mentorów, nie zastępując ich aktywności.

Walnut Grove High School, fot. KW

Po spotkaniu w WGHS uczestnicy delegacji mieli okazję przesiąść się do klasycznego żółtego autobusu szkolnego i udać się do Hays Middle School, kontynuując obserwacje i wymianę doświadczeń związanych z programem Hope Squad.

^{Prosper, fot. KW}

^{Prosper, fot. KW}

Wizyta w Walnut Grove High School w Prosper w stanie Teksas okazała się jednym z najbardziej pamiętnych momentów wizyty studyjnej. Spotkanie polskiej delegacji z uczniami, nauczycielami i lokalnymi liderami Hope Squad zostało szeroko zrelacjonowane w szkolnych wiadomościach uczniowskich – https://app.smore.com/n/xzsg8-together-we-prosper, a także w materiale filmowym dokumentującym wydarzenie, który jest dostępny online od 1:36 minuty nagrania: https://www.youtube.com/watch?v=y2uIAOKKIzU.

To świadectwo obecności delegacji nie tylko jako formalnej wizyty, ale jako doświadczenia, które pozostawiło ślady w społeczności szkolnej: uczniowie w reportażu dzielili się refleksjami o inspiracji, jaką czerpali ze spotkania, podkreślając wartość dialogu i wzajemnego zrozumienia — szczególnie w kontekście wsparcia rówieśniczego. Emocje pojawiające się w tym materiale podkreślały, że wizyta polskiej grupy była nie tylko edukacyjna, ale też budująca relacje i nowe perspektywy dla młodzieży i kadry szkolnej.

Walnut Grove High School, fot. KW

Hays Middle School – codzienna obecność, realna zmiana – peer support w praktyce

“Most prevention happens long before a crisis.”
/Większość działań profilaktycznych ma miejsce na długo przed pojawieniem się kryzysu./

Wizyta w Hays Middle School w Prosper (https://www.prosper-isd.net/o/hms) była jednym z najbardziej poruszających i inspirujących momentów zagranicznej wizyty studyjnej, ukazując w praktyce, jak idea wsparcia rówieśniczego może stać się integralną częścią codziennego życia szkoły. Już od pierwszych chwil było jasne, że program Hope Squad nie funkcjonuje tu jako odrębny projekt czy czasowe działanie, lecz jako żywy element kultury szkolnej, głęboko zakorzeniony w relacjach między uczniami i dorosłymi.

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

Delegację przyjęli przedstawiciele organizacji Hope Squad oraz społeczności szkolnej, którzy na co dzień odpowiadają za rozwój i wdrażanie programu. Spotkanie z Erikiem Workmanem, dyrektorem generalnym organizacji, Brettem Hicksem – dyrektorem ds. Zasobów Zewnętrznych w Hope Squad oraz Cathy Bledsoe z Hope4Utah pozwoliło lepiej zrozumieć genezę programu i jego długofalowe cele. Rozmowy te miały nie tylko charakter informacyjny, lecz także refleksyjny – wielokrotnie podkreślano, że skuteczność Hope Squad nie wynika z samych narzędzi czy procedur, ale z konsekwentnego budowania kultury uważności, zaufania i odpowiedzialności za drugiego człowieka.

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

Szczególnie cennym elementem wizyty było spotkanie z przedstawicielkami samej szkoły – Katie Brittain, która oprowadzała nas po Hays Middle School, oraz Paige Wilson, pełniącą funkcję Hope Squad Advisor. To właśnie dzięki ich perspektywie możliwe było zobaczenie, jak program funkcjonuje „od środka” – w codziennych relacjach, rozmowach na korytarzach, wspólnych inicjatywach i drobnych gestach, które często pozostają niewidoczne w oficjalnych sprawozdaniach, a które w rzeczywistości budują fundament wsparcia rówieśniczego.

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

^{Hays Middle School, fot. DW}

Hays Middle School, działająca w strukturach Prosper Independent School District, jawi się jako przestrzeń, w której uczeń postrzegany jest nie tylko jako odbiorca procesu edukacyjnego, ale jako pełnoprawny uczestnik życia społeczności szkolnej. Widoczne było to zarówno w organizacji przestrzeni sprzyjającej współpracy i spotkaniom, jak i w sposobie mówienia o uczniach – z szacunkiem, uważnością i przekonaniem, że młodzi ludzie są zdolni do empatii oraz odpowiedzialności za siebie nawzajem.

W trakcie rozmów wielokrotnie podkreślano, że Hope Squad nie jest programem interwencyjnym w wąskim znaczeniu tego słowa. Jego istotą jest profilaktyka oraz wzmacnianie relacji rówieśniczych zanim pojawi się kryzys. Uczniowie zaangażowani w program nie pełnią roli „specjalistów”, lecz uważnych rówieśników – osób, które potrafią zauważyć, że ktoś potrzebuje rozmowy, wsparcia lub skierowania do dorosłego. Ta subtelność działania, oparta na codziennej obecności i relacji, wybrzmiewała w opowieściach Paige Wilson jako jedna z największych wartości programu.

^{Hays Middle School, fot. DW}

Szczególne wrażenie robił sposób, w jaki dorośli pełnią w tym modelu rolę mentorów i opiekunów, a nie kontrolerów. Program działa w ścisłej współpracy z nauczycielami i specjalistami, ale nie próbuje ich zastępować. Wręcz przeciwnie – podkreślano, że siłą Hope Squad jest umiejętne łączenie oddolnego zaangażowania uczniów z systemowym wsparciem dorosłych oraz jasnymi procedurami reagowania w sytuacjach wymagających interwencji.

^{Walnut Grove High School, fot. PK}

Wizyta w Hays Middle School skłaniała do wielu refleksji w kontekście polskiego pilotażu metody peer support. Szczególnie wyraźnie wybrzmiała rola codziennych relacji i „zwykłej obecności” – rozmów, drobnych gestów, uważności na drugiego człowieka – jako fundamentu skutecznych działań rówieśniczych. Doświadczenie to potwierdziło również, jak istotne jest dokumentowanie obserwacji, historii i refleksji płynących z pracy uczniów, ponieważ to właśnie one pozwalają zrozumieć realny wpływ programu na życie szkoły.

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

Spotkanie miało charakter nie tylko inspirujący, lecz także wzmacniający przekonanie, że metoda peer support – odpowiednio osadzona w kulturze szkoły i wspierana przez dorosłych – może realnie zmieniać szkolną rzeczywistość. Hays Middle School pokazała, że wsparcie rówieśnicze nie musi być dodatkiem do systemu edukacji, lecz może stać się jego naturalnym i trwałym elementem, opartym na relacjach, zaufaniu i wspólnej odpowiedzialności.

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

Light Farms Elementary – małe gesty, wielka profilaktyka – wsparcie od pierwszych lat

“Empathy can be taught – and practiced every day.”
/Empatii można się uczyć – i praktykować ją każdego dnia./

Light Farms Elementary School w Prosper w stanie Teksas (https://www.prosper-isd.net/), to miejsce, w którym edukacja łączy się z budowaniem relacji i troską o dobrostan najmłodszych uczniów. Podczas wizyty polska delegacja mogła zobaczyć, jak szkoła tworzy bezpieczne, przyjazne i wspierające środowisko, w którym dzieci uczą się współpracy, empatii i wzajemnego wsparcia.

Szkoła idealnie wpisuje się w ideę programu Hope Squad: relacje rówieśnicze, uważność nauczycieli i wspólne działania całej społeczności pokazują, jak w praktyce działa peer support – od najmłodszych klas po codzienne inicjatywy szkolne. Obserwacje w Light Farms Elementary dostarczyły polskim edukatorom wielu inspiracji do rozwijania podobnych działań w polskich szkołach.

Wizyta w Light Farms Elementary była przemiłym zakończeniem spotkań w szkołach – w gronie najmłodszych uczniów polscy edukatorzy mogli poczuć, jak ważne są relacje, uważność i wspólne inicjatywy w tworzeniu bezpiecznej i wspierającej społeczności szkolnej.

^{Walnut Grove High School, fot. KW}

^{Źródło: Facebook, Prosper Independent School}

Relacje, które zostają. Wnioski i kierunki dalszych działań

“Hope is strongest where no one is left alone.”
/Nadzieja jest najsilniejsza tam, gdzie nikt nie zostaje sam./

Ostatniego dnia wizyty studyjnej polska delegacja uczestniczyła w spotkaniu podsumowującym z Ericiem Workmanem, CEO Hope Squad, dr Erin Forbes, Regionalną Dyrektor ds. Szkolnego i Społecznościowego Outreach, oraz Holly Ferguson. Spotkanie pozwoliło spojrzeć na program Hope Squad z perspektywy strategicznej, przywódczej i praktycznej – od codziennych działań w szkołach po budowanie kultury zaufania i bezpieczeństwa.

Dzięki rozmowom z liderami programu uczestnicy mogli zainspirować się ich doświadczeniem w tworzeniu spójnego, wielopoziomowego systemu wsparcia rówieśniczego, obejmującego szkoły podstawowe i średnie oraz współpracę z lokalnymi instytucjami. Szczególne znaczenie miały refleksje na temat roli uczniów, dorosłych i społeczności w budowaniu poczucia wartości i przynależności.

Spotkanie było znakomitym podsumowaniem wizyty, pozwalającym zebrać kluczowe wnioski i inspiracje, które mogą zostać wykorzystane w dalszym rozwijaniu polskiej metody Peer Support, dostosowanej do realiów krajowego systemu edukacji oraz potrzeb dzieci i młodzieży.

^{Provo, fot. DW}

^{Merit Academy, fot. KW}